§1. Η αρχαία Ελληνική σκέψη αποτελεί διαχρονικά το αποφασιστικό άλμα της ιστορικο-λογικής ανέλιξης του ανθρωπίνου πνεύματος. Η Φαινομενολογία των φιλοσοφικο-πολιτισμικών του εκφάνσεων αναδύθηκε αργά, αλλά σταθερά από την αρχαία Ελληνική Πόλη-Πολιτεία· μια μορφή πολιτικής οργάνωσης, την οποία οι Έλληνες επέλεξαν για να ζήσουν και να ευδοκιμήσουν ως Ευρωπαίοι προπάτορες σε επίπεδο θεσμών, πολιτικής και πολιτισμικής ανάπτυξης, φιλοσοφίας, Λόγου και ορθολογικής σκέψης, τέχνης και ποίησης. Μια τέτοια γονιμότητα και ακμή πραγματώθηκε ιστορικά και λογίζεται διαχρονικά ως «θαύμα», ακριβώς επειδή η αρχαία Πόλις δεν ήταν μια απρόσωπη, θεσμική, πολυκέφαλη οντότητα, ανεξάρτητη από τους πολίτες, όπως είναι εν πολλοίς το σημερινό κράτος· ακριβώς επειδή μπόρεσε να κάνει πράξη την ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων, να καταστήσει ύψιστη αρχή διοικητικής λειτουργίας της Πόλεως την ισονομία και ισηγορία, πέρα από κάθε είδους αντιπροσώπευση ή εκπροσώπηση, αυτή την αλλοτριωτική μορφή εξουσίας των εποχών μας, που συνθλίβει την πρωτοβουλία και την αυτενέργεια των πολιτών.
§2. Η Πόλις-Πολιτεία, και όχι Πόλις-Κράτος όπως λαθεμένα έχει καθιερωθεί να αποδίδεται σήμερα από πολλούς σύγχρονους/δυτικοευρωπαϊκούς μελετητές της ιστορίας, της πολιτικής, της φιλοσοφίας κ.λπ., έχει μια πολύ αρχαία προέλευση (πρβλ. Όμηρος: πτολίεθρον), αλλά βαθμιαία διαμορφώθηκε και έφτασε στο αποκορύφωμά της κατά τον 6ο π.Χ. αιώνα και κατά την Κλασική εποχή (5ος - 4ος αι. π.Χ.). Σημειωτέον ότι η ονομασία Πόλις-Κράτος συνδέεται με ένα στρεβλό αναχρονιστικό εγχείρημα πολλών πολιτισμικών, πολιτικών, ιστορικών και πνευματικών παραγόντων της νεωτερικής εποχής να ερμηνεύσουν την ελληνική δομή της πόλεως από τη σκοπιά της νεωτερικής έννοιας του κράτους. Πρόκειται κατ’ ουσία για μια βάναυση παρερμηνεία της ουσίας της αρχαίας έννοιας της πόλεως. Η ουσία της αρχαίας πόλεως συνάπτεται με την ψυχικο-πνευματική και ηθικο-κοινωνική ενότητα των πολιτών, διαχωρισμένη πλήρως από οποιαδήποτε απλώς βιολογική, γεωγραφική, διοικητική συνύπαρξη υπηκόων υπό την πολιτική ηγεμονία ενός προσώπου ή μιας ομάδας γραφειοκρατών. Μια τέτοια ψυχρή συνύπαρξη υπηκόων συνθέτει τον δομικό πυρήνα του σύγχρονου κράτους. Το τελευταίο είναι ένας πολύπλοκος γραφειοκρατικός μηχανισμός, άκρως συγκεντρωτικός και εξουσιαστικός που στέκεται πάνω από την κοινωνία και τη διοικεί ως έξωθεν απεσταλμένος φορέας της βίας. Στην αρχαία σκέψη η έννοια του κράτους αναφέρεται στον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου ως η βία που υπηρετεί την εξουσία του Δία. Η Πόλις-Πολιτεία, απεναντίας, ως κοινότητα πολιτών και όχι υπηκόων προσφέρει όλες τις δυνατότητες για ν’ αναπτύσσεται ο άνθρωπος ως «πολιτικό ζώο», κατά τη φράση του Αριστοτέλη, δηλαδή ως ένα ον που διαθέτει λογική/Λόγο και γλώσσα και μπορεί να μεγαλουργήσει μόνο εντός της κοινότητας, γιατί από τη φύση του είναι κοινωνικό ον και διόλου απομονωμένο.
§3. Μέσα σε μια τέτοια κοινοτική πραγματικότητα θα ανθίσει η φιλοσοφία, η διαλεκτική, η ηθική, η λογοτεχνία, η ιστορία, άλλες επί μέρους επιστήμες κ.λπ. και θα διαμορφωθούν οι συνθήκες για μια αληθινά ευτυχισμένη ζωή Με τους Προσωκρατικούς (6ος–5ος αι. π.Χ.)., τους στοχαστές που προηγήθηκαν του Σωκράτη, άρχισε να χαράσσεται μια πλούσια γραμμή σκέψης, στην οποία λαμβάνει χώρα η πρώτη επαναστατική ρήξη της δυτικής φιλοσοφίας: γίνεται η μετάβαση από τον Μύθο στο Λόγο. Καλλιεργώντας το Λόγο διαχωρίζουν ριζικά τη σκέψη τους από τους μύθους και τις υπερφυσικές μυθοπλασίες σχετικά με την εξήγηση του φυσικού και κοινωνικού-συμπαντικού γίγνεσθαι· στρέφονται προς τη λογική εξήγηση του κόσμου και της ανθρώπινης κατάστασης. Φέρουν στο προσκήνιο επιστημονικές εξηγήσεις, βασιζόμενες όλες σε μια αρχέγονη/πρωταρχική αρχή, αντλούμενη είτε από τη φύση είτε από την καθαρή σκέψη πάνω σε αυτήν. Αυτοί πρώτοι (ιστορικά και λογικά) συνετέλεσαν στο να γεννηθεί μια θεμελιώδης στιγμή στον δυτικό πολιτισμό: όλα να συγκλίνουν στην ιδέα του Λόγου που διέπει τα πάντα. Ο Λόγος, ο Λογισμός, είναι αυτός που συγκροτεί την οργάνωση της πραγματικότητας και ανοίγει την ελευθερία της σκέψης σε αρχέγονα μονοπάτια. Με τούτο το άνοιγμα, η απελευθερωμένη σκέψη συντρίβει κάθε είδους προκαταλήψεις, στερεότυπα και στεγανά, προχωρεί πέρα από πρόχειρες, τυποποιημένες εξηγήσεις ή επεξηγήσεις και στην πρακτική της εφαρμογή αναδεικνύεται σε αυθεντικό στοχασμό. Αυτή η εξέλιξη σημαίνει πως ο Λόγος διακρίνει σαφώς τον εαυτό του από την υπολογιστική σκέψη (ψυχρός ορθολογισμός, τεχνική πλαισιοθέτηση κ.λπ.) και δεν χάνεται σε ψευδείς υποσχέσεις για μια μονοσήμαντη, γραμμική, προδιαγεγραμμένη εξέλιξη.
§4. Η ανεξάντλητη δύναμη του Προσωκρατικού στοχασμού κατόρθωσε να συνδέσει τον Λόγο με την περαιτέρω ανάπτυξη των ελληνικών Πόλεων-Πολιτειών. Κατ’ αυτήν την ανάπτυξη αποτέλεσε τη θεμελιακή αρχή για την έλλογη εναρμόνιση Ατόμου και Πόλεως. Για να επικοινωνήσει κανείς με την πολιτική κοινότητα, για να δραστηριοποιηθεί στο εσωτερικό της σε διαφόρους τομείς έπρεπε να μπορεί να αναπτύσσει πειστικό λόγο, ώστε να προσανατολίζει τους πολίτες προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση και κυρίως προς την ικανότητά τους να σκέπτονται πολιτικά και αναλόγως ν’ αποφασίζουν. Έτσι τον 5ο αιώνα π.Χ. γεννήθηκε βαθμιαία το πνευματικό κίνημα των σοφιστών, που χωρίς να είναι κάποιο ενιαίο ρεύμα συνέτεινε αποφασιστικά στην κυκλοφορία των ιδεών εντός των ελληνικών πόλεων και ιδιαίτερα της Αθήνας. Επρόκειτο στ’ αλήθεια για δασκάλους, που περιφέρονταν από πόλη σε πόλη και δίδασκαν, επί χρήμασι, ρητορική, πολιτική αρετή και πειστικούς τρόπους επιχειρηματολογίας. O Πλάτων αντιμετώπισε κριτικά τη σοφιστική στους διαλόγους του και παρουσίασε τον Σωκράτη να συγκρούεται έντονα με αυτούς τους δασκάλους της ευγλωττίας που διατείνονταν ότι μπορούσαν να αποδείξουν οποιονδήποτε ισχυρισμό. Η φιλοσοφική διαφορά Πλάτωνος και σοφιστών είναι αβυσσαλέα: έγκειται σε εκ διαμέτρου αντίθετες αναγνώσεις της πραγματικότητας, της γλώσσας και της σκέψης, καθώς και στην εμπορευματοποίηση ή μη της παιδείας. Μια τέτοια θεμελιακή διαφορά μεταξύ τους δεν μπορεί σήμερα να παρερμηνεύεται ορισμένως, έτσι απλοϊκά, ως διαφορά προτιμήσεων, άρα ως δυσφήμιση των σοφιστών από τον Πλάτωνα, παρότι ο τελευταίος αντιπαρατέθηκε με δριμύτητα μαζί τους. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οι σοφιστές μεγάλοι διανοητές της Ελλάδας. Δυνάμει αυτών ουσιαστικά διαδόθηκε ο πνευματικός πολιτισμός στις ευρύτερες μάζες. Ο Χέγκελ εξαίρει τη σημασία του έργου τους:
«Ένας καλλιεργημένος άνθρωπος ξέρει πώς να πει κάτι για οποιοδήποτε αντικείμενο, να ανακαλύψει διάφορες οπτικές γωνίες, από τις οποίες να το εξετάσει. Αυτήν την κουλτούρα, η Ελλάδα, την οφείλει στους Σοφιστές».
§5. Την ίδια περίπου εποχή κάνει αισθητή την παρουσία του στην Αθήνα ο Σωκράτης. Μια χαρακτηριστική προσωπικότητα, που σε αντίθεση με τους σοφιστές δεν εγκατέλειψε ποτέ την Αθήνα μέχρι το βίαιο θάνατό του. Παρόλο που ο Σωκράτης δεν έγραψε τίποτα, με το συνολικό πρακτικό του έργο έχει ασκήσει επιρροή του είναι ωστόσο σημαντικά. Κατά τον 4ο αιώνα π.Χ., όλοι ισχυρίζονταν ότι εμπνεύστηκαν από τον Σωκράτη, μεταξύ αυτών κι ο Πλάτων. Την ενασχόλησή του με τη φιλοσοφία την κατανοούσε, όπως δείχνουν οι πληροφορίες, κατά κύριο λόγο, που μας παρέχουν τα πλατωνικά κείμενα και δη οι Σωκρατικοί διάλογοι, ως αποστολή για την ηθικο-πνευματική ανόρθωση του ανθρώπου και τη στοχαστική αυτογνωσία του ανθρώπινου βίου: «ὁ δὲ ἀνεξέταστος βίος οὐ βιωτὸς ἀνθρώπῳ [=τη ζωή που δεν εξετάζεται, δεν αξίζει να τη ζει ο άνθρωπος]» (Απολογία Σωκράτους 38a). Μια τέτοια αποστολή δεν αποκλείεται να τη θεωρούσε και ως συνειδητή αντίδραση στις ιδέες των Σοφιστών. Όπως λέει ο Κικέρων, η αποστολή του Σωκράτη ήταν να κατεβάσει τη φιλοσοφία από τον ουρανό στη Γη, να στραφεί σε ζητήματα ηθικής φύσης. Για να το επιτύχει αυτό, γίνεται ακούραστος μαχητής της ερμηνευτής πράξης. Απλώνει την ερευνητική του ερμηνεία σε όλους τους τομείς: στη σοφιστική, στην πολιτική, στη θρησκεία, στη μαντική, στη διαπαιδαγώγηση των νέων, στη διαλογική επικοινωνία. Περιφέρεται στους δρόμους της Αθήνας, στην αγορά, στα γυμνάσια, παντού και συνομιλεί με τους νέους και με όλους τους Αθηναίους ή και τους ξένους.
§6. Αλλά ποιο είναι ακριβώς το έργο του; Μακριά από το να διδάσκει, βοηθά τα πνεύματα να γεννήσουν, όπως ακριβώς η μητέρα του η Φαιναρέτη, που ήταν μαία, βοηθούσε τα σώματα να γεννήσουν. Αποκαλύπτει στους άλλους τις αλήθειες που φέρνει ο καθένας μέσα του. Εφαρμόζει την τέχνη της μαιευτικής ή ελεγκτικής. Είναι μια πνευματική μαία, που αφήνει την ψυχή να αντιμετωπίσει τον εαυτό της και να συλλάβει τις δικές της αλήθειες. Στη διαλογική του επαφή με τους νέους και τους ενήλικες θέτει καίρια ερωτήματα για την αρετή και τις διάφορες ηθικές εκφάνσεις της στην πρακτική ζωή των ανθρώπων, όπως για τη δικαιοσύνη, τη φιλία, την ανδρεία, την ευσέβεια κ.α. Εφαρμόζει τη διαλεκτική μέθοδο με τη μορφή ερωταποκρίσεων, που εκτυλίσσεται . Αυτή η μέθοδος θα φτάσει στο αποκορύφωμα της εξέλιξής της με τον Πλάτωνα: από τεχνική της κοινής συζήτησης θα μετεξελιχθεί, στον χώρο των Ιδεών, σε ύψιστη μορφή της φιλοσοφικής νόησης. Εφαρμόζοντας τη μέθοδο των ερωταποκρίσεων αγωνίζεται να ενεργοποιήσει τον νου και την ψυχή των ανθρώπων, ώστε να σκέπτονται το καλό και να θέλουν να ζήσουν σύμφωνα με αυτό. Θεωρεί πως ο άνθρωπος από τη φύση του δεν είναι κακός, αλλά γίνεται κακός, όταν μέσα στον καθημερινό κόσμο χάνει τη συνοχή της ατομικότητάς του και διασπά την ψυχική του ενότητα, με αποτέλεσμα να παγιδεύεται μέσα στη σκόνη των αισθητηριακών εν-τυπώσεων, να μην μπορεί πια να αναζητήσει την ουσία των πραγμάτων και τελικά ανάγει τη γνώμη του, τη δοξασία, σε ύψιστη γνώση.
§7. Γι’ αυτό και προκρίνει τη γνώση, που παράγει ο νους, ως τον μοναδικό δρόμο προς την αρετή. Σύμφωνα με τον Χέγκελ, ο Σωκράτης
«δεν ξεπήδησε σαν μανιτάρι από τη γη, αλλά βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη συνέχεια με την εποχή του. Δεν είναι μόνο μια εξαιρετικά σημαντική μορφή στην ιστορία της φιλοσοφίας —η πιο ενδιαφέρουσα στην αρχαία φιλοσοφία— αλλά είναι μια προσωπικότητα παγκόσμιας ιστορικής σημασίας. Αποτελεί το κύριο σημείο καμπής του πνεύματος προς τον ίδιο τον εαυτό του· αυτή η στροφή εκδηλώθηκε μέσα του με τη μορφή της σκέψης … Ο Σωκράτης εκφράζει πλέον την ουσία ως το καθολικό Εγώ, ως το Αγαθό, ως τη συνείδηση που αναπαύεται στον ίδιο της τον εαυτό ‒ το Αγαθό ως τέτοιο, ελεύθερο από την υπαρκτή πραγματικότητα, ελεύθερο απέναντι στη σχέση της συνείδησης με την υπαρκτή πραγματικότητα ‒ είτε πρόκειται για μεμονωμένη αισθητηριακή συνείδηση (συναίσθημα και κλίσεις) ‒, είτε, τέλος, ελεύθερο από τη θεωρητική σκέψη που στοχάζεται πάνω στη φύση, η οποία, παρότι είναι σκέψη, διατηρεί ακόμη τη μορφή του Είναι· μέσα σε αυτήν δεν είμαι βέβαιος για τον εαυτό μου» (Werke 18. Suhrkamp, σσ. 441-42).
Ο Σωκράτης, κατ’ αυτό το πνεύμα, εγγράφεται στην ιστορία της φιλοσοφίας ως μια ρηξικέλευθη προσωπικότητα, που αλλάζει ριζικά την κατεύθυνση της φιλοσοφίας: από την κύηση της ως κοσμολογικής σκέψης τη στρέφει προς την αυτογνωσία του ανθρώπου, προς τη νοητική του αυτοδιάθεση, προς την ερευνητική ερμηνεία της δικαιοσύνης και της πολιτικής κ.λπ.. Γίνεται, ως εκ τούτου, ο καταλύτης για να ακολουθήσουν οι συστηματικές σελίδες της φιλοσοφίας με τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη.
§8. Αν προσπαθήσουμε να συγκρίνουμε την ως άνω λαμπρή περίοδο της ελληνικής/ευρωπαϊκής πραγματικότητας με τη σημερινή πραγματικότητα της Ευρώπης, θα διαπιστώσουμε να κυριαρχεί σήμερα στην Ευρώπη ένας καταστροφικός μηδενισμός, ίδιος και απαράλλακτος με τον Ευρωπαϊκό μηδενισμό, για τον οποίο έχει ήδη μιλήσει ο Νίτσε.[1] Με αφετηρία τον 20ό αιώνα, η Ευρώπη αρχίζει την καθοδική της πορεία με τον και μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Και έφτασε στον ολοσχερή μηδενισμό με τον και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτά είναι τα δυο καίρια ιστορικά γεγονότα που ορίζουν αυτήν την εποχή. Κλονίζοντας τη γηραιά Ήπειρο, επιταχύνοντας τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις ιστορικές μεταλλάξεις, ο Μεγάλος Πόλεμος, με τους πολυδιάστατους κλυδωνισμούς του, σημαίνει πράγματι το τέλος μιας εποχής. Η πτώση των αυτοκρατοριών, η αναδιάταξη της Ευρώπης και η συνειδητοποίηση της αιματηρής σφαγής οδηγούν σε τραγικές αφυπνίσεις. Η αντίληψη του παραλόγου επιβάλλεται σε μια γενιά συντριμμένη από τον πόλεμο. Η θνητότητα εισέρχεται συνειδητά πλέον στη ζωή ως λύτρωση από το μηδενιστικό χάος των διαφόρων μεταπολεμικών περιόδων. Καθ’ όλο τον προηγούμενο αιώνα μέχρι και σήμερα ακόμη απλώνονται στην Ευρώπη, και όχι λιγότερο σε ένα μεγάλο μέρος του πλανήτη, ολοκληρωτισμοί πιο απόλυτοι ακόμα και από τις πιο απόλυτες μοναρχίες.
§9. Η απολυταρχία επιστρέφει με τον μανδύα της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού· η αυταρχία κι ένα είδος φεουδαρχικού «δημοκρατισμού» ή «σοσιαλισμού» συνθλίβουν ολόκληρους λαούς και πολιτισμούς. Όλα τα καθεστώτα στην Ευρώπη ‒και όχι μόνο‒ επιβάλλουν τυφλή υπακοή και πλήρη υποταγή της σκέψης. Αυτό απαιτεί η κεντρική εξουσία του ανώτατου ηγέτη. Σχεδόν παντού εγκαθίστανται παρακμιακές μορφές εξουσίας, με τη μορφή κυρίως μαζικών δημοκρατιών και με κοινό παρονομαστή τις αποπροσανατολιστικές πλέον αντιλήψεις περί ισονομίας και κράτους δικαίου, καθ' εικόνα και ομοίωση των ίδιων των εξουσιαζομένων, των μόνιμα εξαπατημένων υπηκόων. Αυτοί-εδώ με την ψευδή συνείδησή τους εμπλέκονται σε άγριες ιδεολογικές αντιμαχίες για λογαριασμό των εξουσιαστών και συντελούν με τις ιδεολογικο-πολιτικές τους αυταπάτες στη συρρίκνωση των δημιουργικών δυνάμεων της κοινωνίας. Κανένας μηχανισμός συγκράτησης δεν περιορίζει πλέον ούτε την ισχύ του Κράτους, που ασκείται ανεξέλεγκτα πάνω στο άτομο, ούτε την απατηλή ισχύ των υπηκόων πάνω στους εαυτούς τους και τους υποτιθέμενους ιδεολογικούς τους αντιπάλους. Ο άγριος και μαζικός Μηδενισμός, σε επίπεδο πολιτικών δυνάμεων, συμπολιτευόμενων και αντιπολιτευόμενων, με τις εξωπραγματικές και τεχνητές πρακτικές, είναι ο άμεσος καρπός των Ευρωπαϊκής υφής ολοκληρωτισμών, οι οποίοι τείνουν εκάστοτε να καταρρεύσουν ο ένας μετά τον άλλον, ηττημένοι από τη στρατιωτική ισχύ ή από τη δική τους εσωτερική αποσύνθεση. Έτσι εξαφανίζεται κάθε Ιδέα του Καλού και τα ουτοπικά συστήματα που κουβαλούσαν τις ελπίδες του ανθρώπου στις αρχές του αιώνα. Από κοντά και μια πλειάδα από ασήμαντους διανοούμενους. Μακριά από καθετί το άξιο και πνευματικό, διεκδικούν αξιώματα στα διάφορα μορφωτικά ιδρύματα ή σε άλλους θεσμούς για να αντισταθμίσουν την πνευματική τους φτώχια και την απουσία αληθινής γνώσης. Λειτουργούν ως καιροσκόποι γραφειοκράτες, ως ένα ειδικό «κοπάδι» που αρμέγει γάλα για τους καθ’ όλα ανάξιους πολιτικούς του βοσκούς.
§10. Ρημαγμένη, αποδυναμωμένη, με αλλοιωμένο τον πληθυσμό της, η Ευρώπη παραμερίζεται συχνά-πυκνά από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε όλους τους τομείς, τόσο στον οικονομικό όσο και στον πολιτισμικό. Καθολική απώλεια του νοήματος, κενό ιδεών, κατάρρευση των εμπνευσιακών αξιών: ο μηδενισμός που είχε προφητεύσει ο Νίτσε έχει πλέον εγκατασταθεί. Παρά την ανάταση που υποτίθεται συνιστά η δύσκολη, αλλά άτακτη πορεία της «ενωμένης» Ευρώπης, οι δυνάμεις της ζωής εγκαταλείπουν τη γηραιά Ήπειρο. Απέναντι στην προσπάθεια ανασυγκρότησης και επέκτασης των γενεών που κινούν τις δυναμικές κοινωνίες, προτιμάται το άνετο βιοτικό επίπεδο: η υπογεννητικότητα είναι πλέον ο κανόνας σε ολόκληρη την Ευρώπη; Η δημιουργική φιλοσοφική σκέψη έχει εξαντληθεί πλήρως. Η παρρησία του λόγου είναι εντελώς-παντελώς ανύπαρκτη. Οι πιο ανίκανοι αξιοποιούνται ως οι πιο ικανοί και οι στάχτες περνούν για περισσό φως. Ο θάνατος του θεού ολοκληρώνεται με τον θρίαμβο του τελευταίου ανθρώπου, κατά τον Νίτσε, δηλαδή των πιο ανίκανων, των παραιτημένων από τον Αγώνα της ζωής ο οποίος αποτελεί την πηγή όλων των αξιών. Σε αυτόν το θρίαμβο των μετριοτήτων έρχεται να προστεθεί η άνοδος του ανεξέλεγκτου εξισωτισμού. Τι θέλει, τι απαιτεί αυτό το εξισωτικό άτομο, όπου κι αν γίνεται ο κυρίαρχος; Την ευτυχία. Όχι την πνευματική ευτυχία της Αρχαιότητας, αλλά την ευτυχία μέσω ψεύτικης υλικής ευημερίας. Σε τούτο το λυκόφως, όλες οι βεβαιότητες πλήττονται. Και πρώτα από όλα, εκείνες που επί μακρόν στήριζαν τον στοχαστικό λόγο. Σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του σημερινού κόσμου κυριαρχεί η σκοτεινή νύχτα της ασκεψίας, ένας ακαδημαϊκός ψευτοριζοσπαστιμός και ο άκρατος ποπουλισμός.
αναδημοσίευση από το ιστολόγιον
hegel-platon.blogspot.com
