Χειρόγραφον του18ου -19ου αιώνος στην Ηπειροθεσσαλίαν

Αυτό το ιστορικό τεκμήριο αποτελεί μια σύνθετη συλλογή χειρόγραφων και έντυπων κειμένων που καταγράφουν την πνευματική και κοινωνική ζωή μιας περασμένης εποχής. Οι πρώτες σελίδες περιλαμβάνουν ανέκδοτα για φημισμένους ζωγράφους της αρχαιότητας, ενώ ακολουθούν πρακτικές ιατρικές συνταγές και θεραπείες για διάφορες παθήσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το λεπτομερές χρονικό, το οποίο απαριθμεί σημαντικά γεγονότα των αρχών του 19ου αιώνα, όπως ακραία καιρικά φαινόμενα, επιδημίες και οικονομικές διακυμάνσεις στις τιμές των προϊόντων. Το σύνολο συμπληρώνεται από θεολογικούς λόγους και θρησκευτικές ακολουθίες που αφορούν τη διαγωγή των ιερέων και την παράκληση υπέρ των ασθενούντων. Πρόκειται για έναν πολύτιμο κώδικα γνώσης, όπου η καθημερινή επιβίωση συναντά την καλλιτεχνική παιδεία και τη χριστιανική πίστη.

Κατά την περίοδο 1798-1816, οι πηγές καταγράφουν μια σειρά από σημαντικά ιστορικά, κλιματικά και κοινωνικά γεγονότα, τα οποία επικεντρώνονται κυρίως στην περιοχή της Θεσσαλίας και της Ηπείρου:Ιστορικά Γεγονότα

Δράση του Αλή Πασά: Το 1798 αναφέρεται η επίθεση του Αλή Πασά στους Βενετούς και η καταστροφή της Πρέβεζας

Το 1810 ο Αλή Πασάς και ο Βελή Πασάς βρίσκονταν μαζί στα Τρίκαλα, ενώ το 1811 ο Αλή Πασάς έστειλε χιλιάδες στρατιώτες στην Πρέβεζα και κατέλαβε το Αργυρόκαστρο και το Γαρδίκι

Σημειώνονται επίσης απόπειρες κατά της ζωής του «Βεζίρη» στα Ιωάννινα το 1811 και το 1812

Καταγράφονται συγκρούσεις μεταξύ Τούρκων και Ρώσων («Μόσκοβων») το 1810 και το 1811, με μεγάλες απώλειες και από τις δύο πλευρές

Επίσης, το 1812 αναφέρεται η ήττα των Γάλλων («Φραντζέζων») από τους Ρώσους

Επιδημίες (Πανώκλη): Το 1813 και το 1814 ξέσπασε θανατηφόρα επιδημία πανώκλης («παντάκλα») στον Τύρναβο, τη Λάρισα και τα Τρίκαλα, με χιλιάδες θύματα μεταξύ Χριστιανών και Τούρκων

Κλιματικά και Φυσικά Φαινόμενα

Σεισμοί: Καταγράφονται σεισμοί τον Νοέμβριο του 1809, τον Ιούνιο του 1814 και το Μεγάλο Σάββατο του 1815

Ακραία Καιρικά Φαινόμενα:

Χιονοπτώσεις και Παγετός: Το 1808 σημειώθηκε παρατεταμένη χιονόπτωση από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο, προκαλώντας μεγάλες απώλειες σε κτηνοτροφικά ζώα

Το 1814 και το 1815 υπήρξαν επίσης σφοδρές χιονοπτώσεις και δριμύ ψύχος

Μάλιστα, τον Μάρτιο του 1815 αναφέρεται ως παράδοξο ότι δεν είχαν έρθει ακόμα τα χελιδόνια λόγω του κρύου

Πλημμύρες: Τον Αύγουστο του 1811 σημειώθηκαν καταστροφικές βροχοπτώσεις στη Λάρισα, με αποτέλεσμα την κατάρρευση σπιτιών και τον πνιγμό ανθρώπων και ζώων

Ξηρασία και Χαλάζι: Το 1814 σημειώθηκε μεγάλη ξηρασία από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο, η οποία ακολουθήθηκε από χαλάζι που κατέστρεψε τα σιτηρά

Ακρίβεια και Λιμός: Λόγω των κακών καιρικών συνθηκών (όπως η συνεχής βροχή το καλοκαίρι του 1816), σημειώθηκε μεγάλη έλλειψη αγαθών και υπερτίμηση στις τιμές του σιταριού, του κριθαριού και άλλων τροφίμων το 1810, το 1812, το 1813 και το 1814

Άλλα Σημειωτέα

Το 1814 αναφέρεται η εμφάνιση ενός «σημείου» στον ουρανό που έμοιαζε με χρυσό αετό

Τον Μάιο του 1814 σημειώθηκε μεγάλη πυρκαγιά στη Λάρισα.

***********************************************************************************

ΤΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟΝ

Ζωγράφος ταχύς.
Ζωγράφος άξιος, Απεχρής δείξας εικόνα. «ταύτην, έφη, νύν γέγραφα». Ο δέ, καί ήν μή λέγης, είσιν, οίδα, ότι ταχύ γέγραπται· θαυμάζω δέ, πώς ουχί τοιαύτας πλείους γέγραφας.

β. Γραφή αλλοίως φαινομένη.
του πίνακος καταστραφέντος ο ζωγράφος Παύσων ελαβών ίππον αλινδούμενον γράψαι τρέχοντα έγραψεν. Αγανακτούντος δέ του ανθρώπου, γέλασας ο Παύσων κατέστρεψε τον πίνακα· ης γενομένου άνω των κάτω πάλιν ο ίππος ου τρέχων αλλ’ αλινδούμενος εφαίνετο.

γ. περί πρωτογένους του Ζωγράφου
πρωτογένης ο ζωγράφος τον Ιάλυσον, φασίν, επτά έτεσι δια ζωγραφώ όν Απεχρής ιδών, Το μέν πρώτον έστη άφωνος, εκπλαγείς επί τή παραδόξω θέα· είτα εσδών έφη, η ως ο πόνος μέγας καί ο τεχνήτης. απολήσεται γεμήν της χειρουργίας η χάρις, ής ο ανήρ όμοιος ο πόνος αυτού τό θύρεον ραίνει.

δ. Μή λέγε περί ών ου μεμάθηκας.
Άσεχης ο ζωγράφος, Μεγαβύζου παρακαθησαντος αυτώ καί περί γραμμής ης καί σκιάς βουλομένου λέγειν «Οράς έφη τά παιδάρια ταύτι, τά τήν μηλίδα τρίβοντα πάνυ σοι προσείχον τόν νούν σιωπώντι, ης τήν πορφύραν εθαύμαζε ης τά χρυσία, νύν δέ σου καταγελά, περί ών ου μεμάθηκας, αρξαμένου λαλείν.»

ε. Περιγραφών επαινομένων κακώς.
Μεγαβύζου ποτέ επαινούντος γραφάς ευτελείς καί ατέχνους, ετέρας δέ σπουδαίως εκπεπονημένας διαλέγοντος, τά παιδάρια θά του Ζεύξιδος, τήν μηλίδα τρίβοντα, καταγέλα. Ο τοίνυν Ζεύξις έφατο, «Όταν μέν σιωπάς ώ Μεγάβυζε θαυμάζει σε τά παιδάρια ταύτα ορά γάρ σου τήν εσθήτα καί τήν θεραπείαν, τήν περί σέ. Όταν γεμήν τεχνικόν δε δέης ειπείν καταφρονεί σε. Φύλαττε τοίνυν σεαυτόν εις τούς επαινουμένους, κρατών της γλώσσης, καί υπερμηδένος των μηδέν σοι προσηκόντων φιλοτεχνο

έρμηνία διά τό σπορί
πίασε τρής μέλισαις ης σκότοσέ ταις ης νά γείννν· ώσαν προζύμι ης βάλλε μίαν έμπροσθενής τήν τρίταν. από τό πζολί όσο σύγωνα. Το τά θωρον ης τούς άλλχεις βάλλεταις άσπο τήν μίαν ης από τήν άλλην μεριάν. Της φλέβας φλέβας όσο συγώνο Το όρος. ήγεν Το έκθωρον λαβόν ης σύγωνναν τό πορί από μέσα τήν ρίσκων. ης εύαμεν Το πολλάής αυρής, όσον να το σύγαλον, ό λιάρι η ζαρικόν δεν έχο. πάρεξ της μέλισσας ης αύτης τό σύγαναγν. είναι δοκιμασμένον η βέβαιον από πολλές όσο τό έπαθαν. (αναάναλης καθεληχί άπομιζαν μάλιστα νώθην γίνις όσον καλοσύγαζον

έρμηνία διά τόρα όταν απάση τά γήδια, διά να μήν σόσμωσουν όγχην φορά
Νά σύρής μία οχιάς η σασέλην ζωντανή με πρόπλοιπον. η βάλλε μισό όλα έλαιολαδον η μία λίθρα κρασί, μέσα σε ένα αγγίον χαλκομαλένιον αγωνοθον ης δεν τζέρην, η βάλλε τήν όχιούν μέσα ζωντανή, η καπάκισε τόν τέντζερην η άλύλαλον πολλά να μή σύγη αυχμός έλων η να βράση έως να χνώση όχι άς η νά αγώνξης η λώρα βα γάδια με αύτην τήν άλλφήν, νάζινας ολίγον ξερή η αλαρή. η άλη του από τήν γρών έτως το κεφάλι μόνον τήν ράχην τράβα αληφην· η όλον τό σεριπατήθο κορμό. πλήν. Τα κέρατα η θά μικρά ονύχια, αλήθεξη αλλά ολόγυρα.

ης άν ήναι πολλά γήδικα βάλλα τρία οκά έλαιολαδον, η μυσή οκά κρασί, διά νά φθάση - ης άν ήναι πολλά βάλλε από μα περισσότερον η θέλης ιδής, τήν βεβαίαν ης αθείαν αληθινήν. πλήν νά ήνων λήγγοις ή σελήνη - όλων κάμνης θην αλική.

έρμηνία διά τόν έρωσον κνιθικού
άνθη από βόλια όσο λέγουνε φοξυλώς, μάσε τόν μαζίου μήναν, η έχετα. η όταν χρεάζεσε, βάλλε μερική να μουσκέπτης η σόμασησέλην. η 58 γνωσέλην· ειε τιχόν μανδύλινο η δός τόν ασθενή να φνη να τόν κινησης να λιγή ή υλη όλη.
αγγρίδα σγμπησονική, πράγχησέ την η άφες την να καταλαϊάση, η με καμισοση ζάχαρι αετό ποτήρι η βάλλε η άγγρίδα απόλης καθιςαχαϊσμένην, ης ανακαθωσέλην δός τόν ασθενή να πίνη αύτή καλή ήναι.
πληρόν

1808 Ιαννουαρίου πρώτη αρχήνησε χιόνι κός ετάθηκεν Το χιόνι έως 27 μαρτίου. κς τόφησαν όλα θά αρνιά η ί κατζίκια η λά μεσά θά τρανά. βόδια, άλογα, γελάδια, κή ανοίξεπάϊσαν ηρώς τόν μαϊον 9εθής· τ· σκότωσαν λές πχαχαβές αλλά με ένορα.
κατζίκια

ιδού γράφω, τινά συμβάματα, καί να ιδή τινάς, νά αναγνώθη να δίδη απόκρισιν σε κάθε έλον πώς ηκολούθησεν.

1ο Τόν φεβρουάριον, σαϊσεν δάλη παπάς ης βενλήνιο
1898 - Τόν οκτώβριον· εγύρησεν, αγχάλα στην τήν πρέβιζαν.
1809 νοεμβρίγ. πλ. δισρωί έσαοθη ή γή.
1810 απολόν μαριον αρχηνήσεν ακριβια.
10 γρόσια Το λντζεκι Το σιτάρι.
8 γρο: ή βριζα
6 γρο. Το κρίθαρι
4 γρο. ϋβρόμο
1810 αυγόσουν 26 χάλασεν τούς Ίρκους ομόσχοβος μελό μαπαλίνι.

2ο αυγγς. 22. ήλθεν ό βελής αχή σατάς η οβωλησαστάς εσθα τρίκαλα αντάρια.

1811 ζαννγαρία πρώτη τής τήν χόβιτζαν· χαλάσθηκεν ό θόρκος.
1811 ζαννγαρία 3ο ζέλην βράζιανη εχαλάσθηκεν όρκος.
1811 Τόν απρίλλιον έσηχεν πάλησαιᾶς Ίγλέργάτας ας τήν πρέβιζων χιλιάδες. 10
1811 τόν ζόνιον, ολούρκος, της ομόσχοβος πολέμησαν. 22 χιλιάδες μοσχόβοι η δέρκοι αντάμα εχάθηκαν
1811 αυγόςγ. 4 παρασκευή, ές τής έννεα ώραις. αρχήνησεν ή βροχή, η έως σαββάλω βράδι, έωρα Τετάρτη. της νυκτός ολόληλα δεν ζαμάλησεν. η ύστερα εχάθηκεν· η βυθήσικων επήλια ξεθήν λάριουσαν 3525 μαζί εκτός ανθρώπος. όσο καλοίκγν· ήταν νύχλα

επνίγηκαν αλόνια θημονικής, η άλλα ζώα πολλά..
1811 εγνία. 24. ξημερόνονας έκαμαν κρύον πολύ όλην τήν νύκταν. κακόν
1811 τόν νοέμβριον επήρεν δάλησασιας Το αργυρόκασρον. η' το γαρδίαι
1811 Τόν άτπριλλιον πάϊσων καισοπλής κάσι κόση τόν βεξήρεν γελάζωάννινα. η δεν τόν σίχοσων..
1812 τόν ξαννουάριον παΐσων καισγτζής να σηκώση τόν βεζήρια· κάθε 207.
181 η χαλασεν ό βελήςης, τό γαρδίκι - κη εσκότωσαν θες άνδρες. 136. δεχεριβείγ πρωίης
1812 λόν σεπτέμβριον, εχάλασεν ομόσχοβος.

τούς φραντζέτζος· όλον τό στράτουμαν
1812 από αυγγρου δέκα άρχησεν ακριβια - 10 γρόσια τό σιτάρι λόχγελέως
7 γρόσια. Τό καλαμός της
6 - γρα. Το κριθάρι
4 γρο. Το κεχρί
1812. βαμισάκι δεν γίνεκων ολότελα.
1813 βαμπάτι δεν γίνεκεν ολολωλα. αχριβια μεγάλη η γρόσια ή οζε
γροσα· 14 λοστάρι Το λτζέκι.
γροσα· 12 Τό καλαμπόκι
γροσα· 11 ή βρίζα
γροσα· 10 Τό κεχρί.
γρόσια· 8 Τό κριθάρι.
γροπα· 6 ή βρόμη.
γροπα· 9 Το το λιανό χαλαμπάκι
γροσε· 7 τό ρόβι
1813. σανγκλα λελό νθγρναβον απέθαναν. άνθρωπο

άνθρωποι χιλιάδες. 8600 πανγκλα ες τήν χάγιναν απανγκλα είτα Τρίκκαλα.
1814 φεβργαρίας ές τής δύω, ημέραβ αρχήνησεν χιόνι, ημέρα της νουδεη ζβέψησεν έως 4 πιθαμπός, ξεράθηκων γή βγλομώνη έως. 23. φεβρδαρίγι
1814. φεβργαρία. 19 ήλθαν οι θελήδες γς τά Τρίκκαλα. 242.
1814 απέθαναν ανοί· 7777 αποθήνσανάκλαν όστά Τρίκκαλα Τγρκοις χειριανοί
1814· απριλχχλίγ. 19 ώραις. Της ήμερος έπλα αρχήνησεν βροχή συγγανή. έως τη δουλέρα ξεθής εστά ώραις. ς ΰτερα αρχήνησεν χιόνι έως της σεώθε ίδρως της νυκτός, η εξάθηκεν έως τρία δάκθυλα εσίασων ή γή λ’λεσάϊασαν πολλά αμπέλια. ης πολλές θέσης.

1814 τόν μάϊον εκάϊκεν η λάριουσα πάλιν.
1814 από: το απριλλιγ δεν έβρηξεν. έως- 11 . ιχλίγ. ϋτερα έβρηξεν. κής ής μερικές τόπος έριξεν χαλάζι της χάλασεν σοβάρια.
1814 απέρασαν σερτέρια η επήγωναν αλά αναθοχεις.
1814 γνίγ. 26 ημέρα σαρμακουή εσύσθη η γή έξα φοροής τήν ίδιον ημέρων
1814 δεκεμβρίο. ες θκής· δύω. ημέρα. δί εφανηκεν σημγον. ώσαν αετός χρυσός· επηγαινεν απρός τόν αυλόναι ευγήκεν απόλον γόλον.
1814. δεκεμβρί. Τh. έπασεν χιόνι εως λέστερωης επιθαριμπής.
1815 ζωννγαρία. 2. χιόνησεν έως (2) σιθαρώτης πάλιν ζαννγαρίγι 9 εχιόνησε έως

έως. σπιθαμώτης. 2. τή πάλιν χιώνηστους η εξάθη ηγή βελομένη· 40 ημέραις. ηπαπανθην έκαμων ήλιον· η ήλιος καί καλλός καιρός έγινεν όλον τόν φουρνάριον η μάλλιον.
1815 μαρτία έως τα χελιδόνια δεν έχθαν· ες θαύμαζαν οι ὠνοι.
1815 μαρσία 29 χιόνησε
1815 φουργαρές. 16 έκαμαν τόν καιδιζων οι κησωριόλες, ξεθό κοσμάλι με τόν πονλου βωλίαγα.
1815 καρθίγ. 6 έτηχεν ο βελήςης λελό ηνθη· 160 ονομάλοι, Τέρκοι γι χρισιανοί εδιαλεξων θός καλλές δαῖ ήχεν φυλακομένους, η' έσαλεν τόν βυλήαγαν η' τόν χασάναγαν ζωαννηθην
1815 απριλχί τε ξημερόνονας· 17. εσήσθηκων ηγή. ήταν μέγα σάββαλον.

1816 Ίονίγ 11 έβρηξεν. η ύστερα δεν έβρηξεν. έως αυγοςγ. 26. ϋχεre εβρεηεη η έγιναν ακρίβια μεγάλη.
18 γρόσια το σιτάρι το χαλέτες απόθον φουργάρχον αρχήνησει η' εξάθη. έως πρώτη γλέν ότερα. ήλθεν δώδεκα γρόσια ηο θό ταλομοίως Το καχαριστάνος 15 γρόσια
ή βρίζα 14 γρέπ
Το κριθάρι 12 γρόσια
»δρομη. 8 γροσα
ένα Μάρλον Το χρυσοχά ήθης η της χαρζούλιας
ένα έχο της δαδοπολιτασης κανόναις η δύο παρακλησις εξηγιομέναις η μερικά ϋποζολο βυάγγελι
ἤθελεν ἐγγίζῃ τὰ Θεία Μυστήρια, μηδὲ νὰ νοτιωθοῦν, ἢ καπνισθοῦν, ἢ νὰ μεταδοθοῦν ἀπὸ ἀνιέρους, καὶ ἀναξίους. Ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα φυλάττωντας, θέλεις σώσει καὶ τὸν ἑαυτόν σε, καὶ τοὺς ἀκούοντάς σε.

ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ,
Περὶ τοῦ πῶς πρέπει νὰ εἶναι ὁ Ἱερεύς.
Πρέπει τοῦ Ἱερέως νὰ εἶναι Ἅγιος καὶ ψυχῇ καὶ σώματι, νὰ εἶναι στῦλος πυρός, νὰ φωτίζῃ τὴν Ἐκκλησίαν, ἤγουν τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ· καὶ νὰ εἶναι καθαρώτερος ἀπὸ τὰς ἀκτῖνας τοῦ Ἡλίου, διὰ νὰ μὴ τὸν ἀφήσῃ ἔρημον τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον. Ἡ Ἱερωσύνη γίνεται εἰς τὴν Γῆν, καὶ τάξιν ἔχει ἐπουρανίων Ταγμάτων· διότι ὄχι ἄνθρωπος, οὐδὲ Ἄγγελος, οὐδὲ ἄλλη καμμία δύναμις κτιστὴ δύναται νὰ τὴν ἐνεργήσῃ· ἀλλὰ αὐτὸ τὸ Πανάγιον Πνεῦμα αὐτὴν τὴν Λειτουργίαν τελειοῖ, καὶ ὁ Ἱερεύς κάμνει τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ἀγγέλων. Διὰ τοῦτο πρέπει καὶ ὁ Ἱερωμένος νὰ βάνῃ εἰς τὸν νοῦν του, ὅταν λειτουργῇ, πῶς στέκεται μὲ τοὺς Ἀγγέλους εἰς τὸν Οὐρανόν, ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ, καί πρέπει νὰ εἶναι καθαρὸς ὡσὰν καὶ τοὺς Ἀγγέλους. Ἢ δὲν ἠξεύρετε, πῶς δὲν ἤθελε δυνηθῆ ποτὲ ἀνθρωπίνη ψυχὴ νὰ βασάξῃ ἐκεῖνο τὸ πῦρ τῆς θυσίας, ἐὰν δὲν ἦτον πολλὴ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ ἡ βοήθεια; Διό βλασφημᾷ, καὶ νὰ ἀφορίζῃ τινά, μηδὲ πραγματευτής νὰ γεύῃ, διὰ νὰ μὴ λέγῃ ψεύματα· κατακρισιν νὰ μὴ δέχεται· νὰ μὴ μετεωρίζεται, καὶ νὰ κάμνῃ τοὺς ἄλλους νὰ γελῶν. Νὰ μὴν ἀργολογᾷ, ἀλλὰ νὰ συντυχαινῃ εἰς ὠφέλειαν τῶν ἀκουόντων, καὶ αὐτὰ νὰ εἶναι ἀπὸ τὴν Θείαν Γραφήν. Νὰ μὴ εἶναι γαστρίμαργος καὶ φιλήδονος, διὰ νὰ μὴ λυπῆται τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον· νὰ μὴν ἀποκρίνεται μὲ θυμὸν καὶ ὀργήν, ἀλλὰ ταπεινὰ εἰς ὅλους· νὰ μὴ καλλωπίζεται, μηδὲ νὰ φθονῇ προκοπὴν ἀλλονοῦ. Τὸν ὑβρίσαντα αὐτὸν νὰ συγχωρῇ ἐξ ὅλης του τῆς καρδίας, καὶ ἔμπροσθεν πάντων, πρὶν νὰ βασιλεύσῃ ὁ Ἥλιος, νὰ δέχεται μὲ πραότητα τοὺς ἁμαρτάνοντας, καὶ μὲ φόβον Θεοῦ νὰ τοὺς ἐλέγχῃ· οὐδὲ πρέπει νὰ σκανδαλίσῃ τινά, ἢ πλούσιον, ἢ πτωχόν. Αὐτὰ ὅλα ὁποῦ εἴπαμεν, χρεωστεῖ ὁ Ἱερεύς νὰ φυλάγῃ μὲ πολλῆς ἀκριβείας καὶ προσοχῆς, ἵνα μετὰ παρρησίας, καὶ μετὰ καθαρᾶς καρδίας καὶ ἄλλους διδάσκῃ. Ἐὰν δὲ πάλιν ἀμελῇ τὰ λεγόμενα, καὶ δὲν τὰ φυλάγῃ καλῶς, πρὸς ὠφέλειαν τῶν διδασκομένων ὑπ’ αὐτοῦ, συμφέρει αὐτῷ μυλόλιθον νὰ κρεμάσουν εἰς τὸν λαιμόν του, νὰ τὸν ῥίψουν εἰς τὴν θάλασσαν· διότι παρέβη, καὶ ἠμέλησε τοιαύτης Διδασκαλίας.

ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΕΙΣ ΠΑΡΑΚΛΗΣΙΝ ΑΣΘΕΝΩΝ,
Καὶ χειμαζομένων ὑπὸ πνευμάτων ἀκαθάρτων, καὶ ἐπηρεαζόντων.
Εὐλογεῖ ὁ Ἱερεύς. καὶ μετὰ τὸ Τρισάγιον, τὸ, Κύριε εἰσάκοσον τῆς προσευχῆς μου· τό, Κύριος ποιμαίνει με, καὶ οὐδέν με ὑστερήσει· τό, Κύριος φωτισμός μου, καὶ Σωτήρ μου, τίνα φοβηθήσομαι; τό, Ἀναστήτω ὁ Θεός, καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ. Τό, Ν΄. Εἶτα, Μή καταπιστεύσῃς με.
Δέξαι μου τὴν δέησιν.
Μετὰ ταῦτα ὁ Ἱερεύς.
Ἐλέει, καὶ οἰκτιρμοῖς, καὶ φιλανθρωπίᾳ.
Εἶτα τὸν παρόντα Κανόνα.
Κανὼν Παρακλητικὸς εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν· εἰς τὴν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον· εἰς τοὺς Ἀσωμάτους· εἰς τοὺς Ἀποστόλους· καὶ εἰς πάντας τοὺς Ἁγίους.
Ὠδὴ α΄. ἦχος β΄. Δεῦτε Λαοὶ ᾄσωμεν.
Ποιητὴς καὶ Λυτρωτής μου καὶ Κύριος, ἡ τῶν πιστῶν βοήθεια, τάχιον ῥῦσαί με, τοῦ παρόντος κινδύνου, ὁ δοῦλός σου βοῶ σοι, μόνε φιλάνθρωπε.
Τὴν ἡμῶν μόνου γινώσκων ἀσθένειαν, ἐκ τῆς παρούσης θλίψεως, καὶ τοῦ συνέχοντος, ὀλεθρία προφθάσας, ἐξάρπασον καὶ σῶσον, Σῶτερ τὸν δοῦλόν σου,
Δόξα.
Ἀγγελικαὶ τάξεις αΰλων Δυνάμεων, σὺν Ἀποστόλοις Μάρτυσι καθικετεύσατε, τὸν τῶν ὅλων Δεσπότην, κινδύνου βαρυτάτου, ῥῦσαι τὸν δοῦλον αὐτοῦ,
Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.
Τῶν πιστῶν καταφυγὴ Ἀειπάρθενε, ἡ κραταιὰ βοήθεια ἡμῶν τῶν δούλων σου, τῆς παρούσης ἀνάγκης, τὸν δοῦλόν σου πρεσβείαις, λύτρωσαι Δέσποινα.
Ὠδὴ γ΄. Στερέωσον ἡμᾶς
Ὡς πάλαι Ἰακὼβ τὸν σὸν θεράποντα, ἔρρυσω τῆς τοῦ Ἠσαῦ βασκανίας, οὕτω ῥῦσαι τὸν οἰκέτην σου, τῆς παρούσης ἀνάγκης ὡς φιλάνθρωπος.
Φιλάνθρωπε Σωτὴρ ἐπικαλοῦμαί σε, ἐν θλίψει ὑπάρχων καὶ ἀθυμίᾳ, μὴ παρίδῃς με τὸν δοῦλόν σου, ἀλλὰ σπεῦσον καὶ ῥῦσαί με ὡς εὔσπλαγχνος.
Δόξα.
Μόνῳ ἀγαθός, ὁ μόνῳ εὔσπλαγχνος, ὁ μόνῳ οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων, τῇ πρεσβείᾳ τῶν Ἁγίων σου, τὸν σὸν δοῦλον οἰκτείρας ἐλευθέρωσον.
Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.
Ὃν ἔτεκες Ἁγνή, Θεὸν ἱκέτευε, σὺν πᾶσιν Ἀγγέλοις καὶ Ἀποστόλοις, σὺν Προφήταις τε καὶ Μάρτυσιν, ἐκ κινδύνων τὸν δοῦλόν σου λυτρώσασθαι.

Εἰς ΠΑΝΤΑ ΚΙΝΔΥΝΟΝ
Εἶθ’ οὕτω τὸν Εἱρμόν.
Στερέωσον ἡμᾶς ἐν σοὶ Κύριε.
Καὶ μνημονεύει τὸν ἀσθενῆ. Εἶτα.
Πρεσβεία θερμή, καὶ τεῖχος ἀπροσμάχητον, ἐλέους πηγή, τοῦ Κόσμου καταφύγιον, ἐκτενῶς βοῶμέν σοι· Θεοτόκε Δέσποινα πρόφθασον, καὶ ἐκ κινδύνων λύτρωσαι ἡμᾶς, ἡ μόνη ταχέως προστατεύουσα.
Ὠδὴ δ΄. Ἐλήλυθας.
Τῷ λαίλαπι, τῶν κινδύνων δεινῶς ῥιπιζόμενον, τὸν σὸν δοῦλον Δέσποτα, καὶ τῷ πελάγει τῶν θλίψεων, νῦν κλυδωνιζόμενον, πρὸς γαληνότατον ὅρμον καθοδήγησον.
Οἱ θλίβοντες, τὸν σὸν δοῦλον Χριστὲ ἐπληθύνθησαν, καὶ γλῶσσαν ἠκόνησαν, καθάπερ δίστομον μάχαιραν· ἴδε οὖν φιλάνθρωπε, καὶ ἐξ ἀδίκου θανάτου τὸν σὸν δοῦλον λύτρωσαι.
Δόξα.
Ἀρχάγγελοι, Ἐξουσίαι, Δυνάμεις καὶ Ἄγγελοι, Ἀπόστολοι, Μάρτυρες, Ὅσιοι, Προφῆται, καὶ Δίκαιοι, πάντες δυσωπήσατε, ὑπὲρ τοῦ νῦν παναθλίως κινδυνεύοντος.
Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.
Πανύμνητε, τῶν ἀνθρώπων ἑτοίμη βοήθεια, τὰ ἄγρια κύματα, τῶν πειρασμῶν καταπράϋνον, καὶ τὸν ἐν τῇ σκέπῃ σου, καταφεύγοντα ἴασαι δοῦλόν σου Δέσποινα.
Ὠδὴ ε΄. Ὁ τοῦ φωτὸς χορηγός.
Ὁ Ἐζεκίας ποτέ, ἀποπληρώσας τὰς εὐχὰς Κύριε, καὶ τὴν ἐμὴν πλήρωσον ἐν τάχει, ὁ
μόνος ἀγαθός, καὶ σῶσον σὸν δοῦλον, ἐκ πάσης κακώσεως.
Δι’ Ἀγγέλου χειρός, τὸν κορυφαῖον Μαθητήν Κύριε, ἐκ φυλακῆς θείᾳ δυναστείᾳ, ποτὲ ἐξαγαγών, ῥῦσαι τὸν σὸν δοῦλον δεινῶς κινδυνεύοντα.
Δόξα.
Ἀγγελικαὶ στρατιαί, τῶν Ἀποστόλων, Προφητῶν δῆμός τε, παγκλεῶν Μαρτύρων, Ὁσίων, ὑπὲρ τοῦ ἐν δεινοῖς, ὑπάρχοντος ἅμα πρεσβείαν ποιήσατε.
Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.
Μήτηρ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ, τάχυνον, ῥῦσαι τὸν πιστὸν δοῦλόν σου, τοῦ χαλεποῦ καὶ δεινοῦ κινδύνου, τοῦ νῦν ἐπελθόντος· ἵνα σε δοξάζῃ καρδίᾳ καὶ στόματι.
Ὠδὴ ς΄. Ἐν ἀβύσσῳ πταισμάτων.
Κητώας γαστρὸς λυτρωσάμενος, πάλαι τὸν Προφήτην σου, Δέσποτα Κύριε, τὸν σὸν οἰκέτην λύτρωσαι· ἵνα πίστει καὶ πόθῳ δοξάζῃ σε.
Δανιὴλ ὡς ἐῤῥύσω λεόντων Χριστέ, ῥῦσαι πονηρῶν τε ἀνθρώπων νυνὶ κἀμέ, τὸν σὸν οἰκέτην Δέσποτα, καὶ φθορᾶς καὶ θανάτου ἀνάγαγε.
Δόξα.
Κινδυνεύοντα σῶσον τὸν δοῦλόν σου, Σῶτερ τῶν Ἁγίων Ἀγγέλων δεήσεσι, τῶν Προφητῶν Μαρτύρων τε, καὶ σοφῶν Μαθητῶν σου ἐντεύξεσι.
Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.
Μὴ παρίδῃς δεινῶς χειμαζόμενον, καὶ ἐξαπορούμενον Κόρη τὸν δοῦλόν σου· ἀλλὰ συνή-
νήθως λύτρωσαι, προσφυγόντα τῇ σκέπῃ σου Ἄχραντε.
Καὶ τὸν Εἱρμόν. Εἶθ’ οὕτω μνημονεύει τὸν ἀσθενῆ.
Εἶτα λέγει τὸ παρὸν Θεοτοκίον.
Τῇ Θεοτόκῳ ἐκτενῶς νῦν προσδράμωμεν, ἁμαρτωλοὶ καὶ ταπεινοὶ καὶ προσπέσωμεν, ἐν μετανοίᾳ κράζοντες ἐκ βάθους ψυχῆς· Δέσποινα βοήθησον, ἐφ’ ἡμῖν σπλαγχνισθεῖσα, σπεῦσον ἀπολλύμεθα, ὑπὸ πλήθους πταισμάτων· μὴ ἀποστρέψῃς σοὺς δούλους κενούς· σὲ γὰρ καὶ μόνην ἐλπίδα κεκτήμεθα.
Ὠδὴ ζ΄. Εἰκόνος χρυσῆς.
Ἢς πάλαι τοὺς τρεῖς, ἐκ καμίνου τοῦ πυρὸς Παῖδας ἐῤῥύσω, ῥῦσαι Οἰκτίρμον τὸν οἰκέτην σου, ὡς ἀγαθὸς δυσωπούμενός σε, τῆς ἐπερχομένης ἀνάγκης, καὶ τῆς φλογώσεως Δέσποινα, τῶν ἀνυποίστων τε πειρασμῶν, ὅπως δοξάζῃ σε.
Μόνος εἰδώς, τὴν ἀσθένειαν Χριστὲ τὴν ἀνθρωπίνην, ὁ ὑποδείξας ἐν ταῖς θλίψεσι, τὰς παρακλήσεις φιλάνθρωπε, ῥῦσαι τοῦ παρόντος κινδύνου, τὸν οἰκέτην σου ψάλλοντα· Εὐλογητὸς εἶ ὁ Θεὸς ὁ τῶν Πατέρων ἡμῶν.
Δόξα.
Ἀγγέλων πληθύς, Ἀποστόλων, Προφητῶν, Μαρτύρων θείων, καὶ Προπατόρων θεῖος σύλλογος, τὸν ἀγαθὸν δυσωπήσατε, νῦν τὸν κοπετὸν μετατρέψαι, εἰς χαρὰν τοῦ κραυγάζοντος· Εὐλογητὸς εἶ ὁ Θεὸς ὁ τῶν Πατέρων ἡμῶν.
Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.
Μόνη ἐλπίς, καὶ βοήθεια πιστῶν Θεογεννῆτορ, σπεῦσον βοήθησον τῷ οἰκέτῃ σου, χειμαζομένῳ ταῖς θλίψεσι, πανταχόθεν καὶ ἠπορημένῳ καὶ ἐν ὀδύνῃ ὑπάρχοντι, καὶ καταφύγοντι εἰς σέ, ἐν πεποιθήσει ψυχῆς.
Ὠδὴ η΄. Τὸν ἐν καμίνῳ τοῦ πυρὸς
Παύλου καὶ Σίλα τὰς εὐχάς, ὡς ἐδέξω καὶ δεσμῶν τούτους ἐῤῥύσω, καὶ ἡμῶν Ἐλεῆμον τῶν ἀναξίων νυνὶ, βοώντων τὰς φωνὰς ἐπάκουσον, καὶ ῥῦσαι τὸν σὸν δοῦλον, φθορᾶς τε καὶ θανάτου.
Μὴ ἀποστρέψῃς ἀπ’ ἐμοῦ, τοῦ οἰκέτου σου Χριστὲ τὸ πρόσωπόν σου, ὅτι θλίβομαι ταχύ, ἐπάκουσόν με Σωτήρ, καὶ ῥῦσαι τοῦ παρόντος κλύδωνος, δι’ ἡμῶν βοᾷ σοι ὁ δοῦλός σου Οἰκτίρμον.
Δόξα.
Ταῖς ἱκεσίαις ὁ Θεός, τῶν ἀΰλων Λειτουργῶν καὶ Ἀποστόλων, καὶ Μαρτύρων χορείας, καὶ Ἱερῶν Προφητῶν, Ὁσίων, Δικαίων ἁπάντων τε, ῥῦσαι τὸν σὸν δοῦλον, τοῦ χαλεποῦ κινδύνου.
Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.
Καταφυγὴ Χριστιανῶν, βοηθὲ τῶν ἐν δεινοῖς χειμαζομένων, Παναγία Παρθένε, μὴ ὑπερίδῃς τὸν σόν, οἰκέτην κινδύνοις ποντούμενον, καὶ τῇ κραταιᾷ σου προσφυγόντα νῦν σκέπῃ.
Ὠδὴ θ΄. Τὸν ἐκ Θεῦ Θεὸν Λόγον.
Τὰ λυπηρὰ τοῦ σοῦ δούλου, καὶ παρόντος κινδύνου, τὴν ζάλην τὴν πολλὴν καὶ χαλεπήν, μεταποίησον Δέσποτα, καὶ μετάτρεψον τότε, τό
πένθος εἰς χαρὰν διηνεκῆ· ἵνα πίστει καὶ πόθῳ, ἀπαύστως μεγαλύνῃ σε.
Σοῦ τὴν πολλὴν εὐσπλαγχνίαν, μὴ νικήσῃ Οἰκτίρμον, τὸ πλῆθος τῶν ἀμέτρων μου κακῶν· ἀλλὰ συνήθει ἐλέει σου, δι’ ἡμῶν σοι κραυγάζει, ὁ δοῦλός σου σῶσον, καὶ ῥῦσαί με Χριστέ, ἀπὸ βλάβης παντοίας, ὁ μόνος πολυέλεος.
Δόξα.
Φεῖσαί μου Κύριε φεῖσαι, ὅταν μέλλῃς σε κρῖναι, καὶ μὴ καταδικάσῃς με εἰς πῦρ· μὴ τῷ θυμῷ σου ἐλέγξῃς με· δυσωπεῖ σε Παρθένε, ἡ σὲ κυοφορήσασα Χριστέ, τῶν Ἀγγέλων τὰ πλήθη, καὶ τῶν Μαρτύρων σύλλογος.
Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.
Ὑπεραγία Παρθένε, μετὰ τῶν ἀσωμάτων, Λειτουργῶν καὶ Ἁγίων Ἀγγέλων, Ἀποστόλων, Προφητῶν, Μαρτύρων, καὶ Ὁσίων ἁπάντων, τὸν μόνον ὑπεράγαθον Θεὸν ἐκδυσωπήσατε, ῥυσθῆναι κακώσεως τοῦ δούλου σου.
Εἶθ’ οὕτως. Ἄξιον ἐστὶν ὡς ἀληθῶς.
Πᾶσαι τῶν Ἀγγέλων αἱ στρατιαί.
Δέσποινα καὶ Μήτηρ τοῦ Λυτρωτοῦ.
Εἶτα μνημονεύει τὸν ἀσθενῆ. Εἶθ’ οὕτω λαμβάνει θρυαλλίδα, καὶ συναλείφει αὐτόν.
Καὶ λέγει τὴν Εὐχήν.
Πατέρ Ἅγιε, ἰατρὲ τῶν ψυχῶν, καὶ τῶν σωμάτων ἡμῶν, ὁ πέμψας τὸν μονογενῆ σου Υἱόν, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, πᾶσαν νόσον

ἰώμενον, καὶ ἐκ θανάτου λυτρούμενον, ἴασαι καὶ τὸν δοῦλόν σου (τὸν δεῖνα) ἐκ τῆς περιεχούσης αὐτὸν ψυχικῆς, καὶ σωματικῆς ἀσθενείας, διὰ τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ σου· καὶ ζωοποίησον αὐτὸν κατὰ τὸ σοὶ εὐάρεστον, ὅπως τὴν ὀφειλομένην σοι εὐχαριστίαν, καὶ προσκύνησιν, ἐν ἀγαθοεργίαις ἀποπληροῖ. Πρεσβείαις τῆς ὑπερευλογημένης ἐνδόξου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας, καὶ πάντων σου τῶν Ἁγίων. Ὅτι σὺ εἶ ἡ πηγὴ τῶν ἰαμάτων, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν, τῷ Πατρί, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν, καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Εὐχὴ ἑτέρα ἐκ τοῦ Εὐχελαίου.
Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ παιδεύων καὶ πάλιν ἰώμενος, ὁ ἐγείρων ἀπὸ γῆς πτωχόν, καὶ ἀπὸ κοπρίας ἀνυψῶν πένητα· ὁ τῶν ὀρφανῶν πατήρ, καὶ τῶν χειμαζομένων λιμήν, καὶ τῶν νοσούντων ἰατρός· ὁ τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἀπόνως βαστάζων, καὶ τὰς νόσους ἡμῶν λαμβάνων· ὁ ἐν ἱλαρότητι ἐλεῶν· ὁ ὑπερβαίνων ἀνομίας, καὶ ἐξαίρων ἀδικίας· ὁ ταχὺς εἰς βοήθειαν, καὶ βραδὺς εἰς ὀργήν· ὁ ἐκφυσήσας εἰς τοὺς σεαυτοῦ Μαθητάς, καὶ εἰπών· Λάβετε Πνεῦμα Ἅγιον· ἄντινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς· ὁ δεχόμενος τῶν ἁμαρτωλῶν τὴν μετάνοιαν, καί ἐξουσίαν ἔχων, συγχωρεῖν ἁμαρτίας πολλάς καὶ χαλεπάς, καὶ ἴασιν παρέχων πᾶσι τοῖς ἐν ἀσθενείᾳ καὶ μακρονοσίᾳ διάγουσιν· ὁ καὶ ἐμὲ τὸν τον
ταπεινόν, καὶ ἁμαρτωλόν, καὶ ἀνάξιον δοῦλόν σου τὸν ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις συμπεπλεγμένον, καὶ πάθεσιν ἡδονῶν συγκυλινδόμενον, καλέσας εἰς τὸν ἅγιον καὶ ὑπερμέγιστον βαθμὸν τῆς Ἱερωσύνης, καὶ εἰσελθεῖν εἰς τὸ ἐνδότερον τοῦ καταπετάσματος, εἰς τὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων, ὅπου παρακύψαι οἱ Ἅγιοι Ἄγγελοι ἐπιθυμοῦσι, καὶ ἀκοῦσαι τῆς Εὐαγγελικῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ, καὶ θεάσασθαι αὐτοψεὶ τὸ πρόσωπον τῆς Ἁγίας Ἀναφορᾶς, καὶ ἀπολαῦσαι τῆς Θείας καὶ Ἱερᾶς Λειτουργίας· ὁ καταξιώσας με ἱερουργῆσαι τὰ ἐπουράνιά σου Μυστήρια καὶ προσφέρειν σοι δῶρά τε καὶ θυσίας ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων ἁμαρτημάτων, καὶ τῶν τοῦ Λαοῦ ἀγνοημάτων, καὶ μεσιτεῦσαι ὑπὲρ τῶν λογικῶν σου προβάτων, ἵνα διὰ τῆς πολλῆς καὶ ἀφάτου σου φιλανθρωπίας τὰ παραπτώματα αὐτῶν ἐξαλείψῃς. Αὐτὸς ὑπεράγαθε Βασιλεῦ, ἐνώτισαι τὴν προσευχήν μου ἐν ταύτῃ τῇ ὥρᾳ τε καὶ ἁγίᾳ ἡμέρᾳ, καὶ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ τόπῳ καὶ πρόσχες τῇ φωνῇ τῆς δεήσεώς μου, καὶ τῷ δούλῳ σου (τῷ δεῖνα) τῷ ἐν ἀσθενείᾳ ψυχῆς καὶ σώματος ὄντος, τὴν ἴασιν δώρησαι, παρέχων ἄφεσιν ἁμαρτιῶν αὐτῷ, καὶ συγχώρησιν πλημμελημάτων ἑκουσίων τε καὶ ἀκουσίων, θεράπευσον αὐτοῦ πληγὰς ἀνιάτους, πᾶσάν τε νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν. Δώρησαι αὐτῷ ψυχικὴν ἴασιν, ὁ ἁψάμενος τῆς πενθερᾶς τοῦ Πέτρου, καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ πυρετός, καὶ ἠγέρθη, καὶ διηκόνει σοι. Αὐτὸς Δέσποτα καὶ τῷ δούλῳ σου (τῷ δεῖνα) παράσχου ἰατρείαν, καὶ ἀπαλλα-
γὴν πάσης φθοροποιοῦ ἀλγηδόνος, καὶ μνήσθητι τῶν πλουσίων σου οἰκτιρμῶν καὶ τοῦ ἐλέους σου. Μνήσθητι, ὅτι ἐπιμελῶς ἔγκειται ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος αὐτοῦ, καί οὐδεὶς εὑρίσκεται ἀναμάρτητος ἐπὶ τῆς γῆς. Σὺ γὰρ μόνος ἐκτὸς ἁμαρτίας ὑπάρχεις, ὁ ἐλθών, καὶ σώσας τὸ ἀνθρώπινον γένος, καὶ ἐλευθερώσας ἡμᾶς ἐκ τῆς δουλείας τοῦ ἐχθροῦ. Ἐὰν γὰρ εἰς κρίσιν ἔλθῃς μετὰ τοῦ δούλου σου, οὐδεὶς εὑρεθήσεται καθαρὸς ἀπὸ ῥύπου· ἀλλὰ πᾶν στόμα φραγήσεται, μὴ ἔχον τί ἀπολογήσασθαι, ὅτι ὡς ῥάκος ἀποκαθημένης πᾶσα δικαιοσύνη ἡμῶν ἐνώπιόν σου· διὰ τοῦτο ἁμαρτίας νεότητος ἡμῶν μὴ μνησθῇς Κύριε. Σὺ γὰρ ὑπάρχεις ἐλπὶς τῶν ἀπηλπισμένων, καὶ ἀνάπαυσις τῶν κοπιώντων καὶ πεφορτισμένων ἐν ἀνομίαις, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν, σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρί, καὶ τῷ Παναγίῳ, καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν, καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Εὐχὴ Ἑτέρα.
Εὐχαριστοῦμέν σοι Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος, καὶ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν καὶ τῶν σωμάτων ἡμῶν· ὁ τὰς νόσους ἡμῶν ἀπόνως βαστάζων, οὗ τῷ μώλωπι πάντες ἰάθημεν· ὁ Ποιμὴν ὁ καλός, ὁ εἰς ἀναζήτησιν ἐλθὼν τοῦ πλανηθέντος προβάτου· ὁ τοῖς ὀλιγοψύχοις διδούς παραμυθίαν, καὶ ζωὴν τοῖς συντετριμμένοις· ὁ τὴν
πληγὴν τῆς Αἱμοῤῥοούσης δωδεκαετῆ οὖσαν ἰασάμενος· ὁ τὴν θυγατέρα τῆς Χαναναίας τοῦ χαλεποῦ δαιμονίου ἐλευθερώσας· ὁ τὸ δάνειον χαρισάμενος τοῖς δυσὶ χρεωφειλέταις, καὶ τῇ ἁμαρτωλῷ τὴν ἄφεσιν δούς· ὁ τὴν ἴασιν τῷ Παραλυτικῷ δωρησάμενος σὺν τῇ ἀφέσει τῶν ἁμαρτιῶν αὐτοῦ· ὁ τὸν Τελώνην τῷ λόγῳ δικαιώσας, καὶ τὸν Λῃστὴν ἐν τῇ ἐσχάτῃ αὐτοῦ ὁμολογίᾳ προσδεξάμενος· ὁ τὰς ἁμαρτίας τοῦ Κόσμου ἀράμενος, καὶ τῷ Σταυρῷ προσηλώσας. Σὲ δεόμεθα, καὶ σὲ ἱκετεύομεν ἐν τῇ ἀγαθότητί σου· αὐτὸς ἄνες, ἄφες, συγχώρησον ὁ Θεὸς τὰς ἀνομίας καὶ τὰς ἁμαρτίας τοῦ δούλου σου (τοῦ δεῖνα,) τὰ πλημμελήματα αὐτοῦ τὰ ἑκούσια, καὶ τὰ ἀκούσια, τὰ ἐν γνώσει, καὶ ἐν ἀγνοίᾳ, τὰ ἐν παραβάσει, καὶ ἐν παρακοῇ, τὰ ἐν νυκτί, καὶ ἐν ἡμέρᾳ· ἢ ὑπὸ κατάραν Ἱερέως, ἢ πατρός, ἢ μητρὸς ἐγένετο· ἢ ὀφθαλμὸν εἰσίασεν, ἢ ὄσφρησιν ἐξεθήλυνεν, ἢ ἁφῇ κατεμαλακίθη, ἢ γλώσσῃ κατεπορνεύθη, ἢ ἐν οἱᾳδήποτε κινήσει σαρκός καὶ πνεύματος τοῦ σοῦ ἀπηλλοτριώθη θελήματος, καὶ τῆς σῆς ἁγιότητος· ὅτι ἥμαρτεν αὐτός τε καὶ ἡμεῖς, ὡς ἀγαθὸς καὶ ἀμνησίκακος Θεὸς καὶ φιλάνθρωπος συγχώρησον· μὴ ἐῶν αὐτὸν καὶ ἡμᾶς εἰς τὸν ῥερυπωμένον βίον καταπεσεῖν, μηδὲ εἰς τὰς ὀλεθρίας ὁδοὺς ἀποτρέχειν. Ναὶ Δέσποτα Κύριε, ἐπάκουσόν μου τοῦ ἁμαρτωλοῦ ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ ὑπὲρ τοῦ δούλου σου (τοῦ δεῖνα,) πάριδε ὡς ἀμνησίκακος Θεὸς τὰ παραπτώματα αὐτοῦ ἅπαντα· ἀπάλλαξον αὐτὸν
τῆς αἰωνίου κολάσεως· τὸ στόμα αὐτοῦ τῆς σῆς αἰνέσεως πλήρωσον· τὰ χείλη αὐτοῦ ἄνοιξον πρὸς ἐργασίαν τῶν ἐντολῶν σου· τοὺς πόδας αὐτοῦ πρὸς δρόμον τοῦ Εὐαγγελίου σου κατεύθυνον· πάντα αὐτοῦ τὰ μέλη καὶ τὴν διάνοιαν τῇ σῇ κατασφαλιζόμενος χάριτι. Σὺ γὰρ εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ διὰ τῶν Ἁγίων σου Ἀποστόλων ἐντειλάμενος ἡμῖν, λέγων· Ὅσα ἂν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τοῖς Οὐρανοῖς, καὶ ὅσα ἂν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα ἐν τοῖς Οὐρανοῖς· καὶ πάλιν· Ἄντινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς· οὕτινων κρατῆτε, κεκράτηνται· καὶ ὡς ἐπήκουσας Ἐζεκίου ἐν τῇ θλίψει τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἐν τῇ ὥρᾳ τοῦ θανάτου αὐτοῦ, καὶ οὐ παρεῖδες τὴν δέησιν αὐτοῦ· οὕτω κἀμοῦ τοῦ ταπεινοῦ καὶ ἁμαρτωλοῦ καὶ ἀναξίου δούλου σου, ἐπάκουσον ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ. Σὺ γὰρ εἶ Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ ἑβδομηκοντάκις ἑπτὰ ἀφιέναι τοῖς περιπίπτουσιν ἐν ἁμαρτίαις κελεύσας, τῇ σῇ ἀγαθότητι καὶ φιλανθρωπίᾳ, καὶ μετανοῶν ἐπὶ ταῖς κακίαις ἡμῶν, καὶ χαίρων ἐπὶ τῇ ἐπιστροφῇ τῶν πεπλανημένων, ὅτι ὡς ἡ μεγαλωσύνη σου, οὕτω καὶ τὸ ἔλεός σου. Καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν, σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρί, καὶ τῷ Παναγίῳ, καὶ ἀγαθῷ, καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν, καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

ΕΥΧΗ ΕΙΣ ΑΣΘΕΝΟΥΝΤΑ.
Δέσποτα Κύριε Σαβαὼθ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ καθεζόμενος, καὶ ὑπὸ τῶν Σεραφὶμ ἀνυμνούμενος, ὁ ἐν ὑψηλοῖς κατοικῶν, καὶ τὰ ταπεινὰ ἐφορῶν, ὁ ἀνατέλλων τὸν ἥλιον ἐπὶ πονηρούς, καὶ ἀγαθούς, καὶ βρέχων ἐπὶ δικαίους, καὶ ἀδίκους· ὁ διακρατῶν, καὶ διακυβερνῶν ἀῤῥήτῳ δυνάμει καὶ σοφίᾳ πᾶσαν τὴν Κτίσιν, καὶ πᾶσαν πνοήν, ὁ παιδεύων καὶ πάλιν ἰώμενος· δέξαι με προσερχόμενον τῇ σῇ ἀγαθότητι· καὶ μὴ βδελύξῃ με τὸν ἁμαρτωλόν, ἀλλ’ ἐπάκουσον τῆς φωνῆς τῆς δεήσεώς μου, καὶ ἐξαπόστειλον βοήθειαν ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου, σπλαγχνισθεὶς ἐπὶ τῷ πλάσματι τῶν χειρῶν σου, ὁ πάντων τὰς προσευχὰς ἐπακούων· καὶ ἴασαι τὸν δοῦλόν σου (τὸν δεῖνα) ἐκ τῆς συνεχούσης αὐτὸν ἀσθενείας· σὸν γὰρ ἐστὶ τὸ ἐλεεῖν καὶ σώζειν ἡμᾶς ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν τῷ Πατρί, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν, καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

ΕΥΧΗ ΕΙΣ ΒΑΣΚΑΝΙΑΝ.
Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν ὁ Βασιλεὺς τῶν αἰώνων, ὁ παντοκράτωρ καὶ παντοδύναμος, ὁ ποιῶν πάντα καὶ μετασκευάζων μόνῳ τῷ βούλεσθαι· ὁ τὴν ἑπταπλάσιον κάμινον, καὶ τὴν φλόγα τὴν ἐν Βαβυλῶνι εἰς δρόσον μεταβαλών, καὶ τοὺς Ἁγίους σου
Agiaſmat. Ε τρεῖς Παῖδας σώους διαφυλάξας, ὁ ἰατρὸς καὶ θεραπευτής τῶν ψυχῶν ἡμῶν, ἡ ἀσφάλεια τῶν εἰς σὲ ἐλπιζόντων· σὲ δεόμεθα, καὶ σὲ παρακαλοῦμεν, ἀπόστησον, φυγάδευσον, καὶ ἀπέλασον πᾶσαν διαβολικὴν ἐνέργειαν, πᾶσαν σατανικὴν ἔφοδον, καὶ πᾶσαν ἐπιβουλήν, περιέργειάν τε πονηρὰν καὶ βλάβην, καὶ ὀφθαλμῶν βασκανίας τῶν κακοποιῶν καὶ πονηρῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τοῦ δούλου σου (τοῦ δεῖνα,) καὶ ὑπὸ ὡραιότητος, ἢ ἀνδρείας, ἢ εὐτυχίας, ἢ ζήλου καὶ φθόνου, ἢ βασκανίας συνέβη. Αὐτὸς Φιλάνθρωπε Δέσποτα ἔκτεινον τὴν κραταιάν σου χεῖρα καὶ τὸν βραχίονά σου τὸν ἰσχυρὸν καὶ ὕψιστον, καὶ ἐπισκοπῶν ἐπισκόπησον τὸ πλάσμα τοῦτο, καὶ κατάπεμψον αὐτῷ Ἄγγελον εἰρηνικόν, κραταιόν, ψυχῆς καὶ σώματος φύλακα, ὃς ἐπιτιμήσει καὶ ἀπελάσει ἀπ’ αὐτοῦ πᾶσαν πονηρὰν βουλήν, πᾶσαν φαρμακείαν, καὶ βασκανίαν τῶν φθοροποιῶν καὶ φθονερῶν ἀνθρώπων· καὶ ὑπὸ σοῦ ὁ σὸς ἱκέτης φρουρούμενος μετ’ Εὐχαριστίας ψάλλει σοι· Κύριος ἐμοὶ βοηθός, καὶ οὐ φοβηθήσομαι τί ποιήσει μοι ἄνθρωπος· καὶ πάλιν· οὐ φοβηθήσομαι κακά, ὅτι σὺ μετ’ ἐμοῦ εἶ· ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεὸς κραταίωμά μου, ἰσχυρὸς ἐξουσιαστής, ἄρχων εἰρήνης, πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ναί Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν φεῖσαι τοῦ πλάσματός σου, καὶ ῥῦσαι τὸν δοῦλόν σου ἀπὸ πάσης βλάβης καὶ ἐπηρείας τῆς ἐκ τῆς βασκανίας γινομένης, καὶ ἀνώτερον αὐτὸν παντὸς κακοῦ διαφύλαξον· πρεσβείαις τῆς ὑπερευλογημένης ἐνδόξου
Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας, τῶν φωτοειδῶν Ἀρχαγγέλων, καὶ πάντων σου τῶν Ἁγίων. Ἀμήν.

ΕΥΧΗ ΕΙΣ ΠΑΣΑΝ ΑΡΡΩΣΤΙΑΝ.
Δέσποτα παντοκράτορ, καὶ ἰατρὲ ψυχῶν καί σωμάτων· ὁ ταπεινῶν καὶ ἀνυψῶν· ὁ παιδεύων, καὶ πάλιν ἰώμενος, τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν (τὸν δεῖνα) τὸν ἀσθενοῦντα ἐπίσκεψαι ἐν τῷ ἐλέει σου. Ἔκτεινον τὸν βραχίονά σου τὸν πλήρη ἰάσεως καὶ θεραπείας, καὶ ἴασαι αὐτόν, ἐξανιστῶν ἀπὸ κλίνης καὶ ἀῤῥωστίας· ἐπιτίμησον τῷ πνεύματι τῆς ἀσθενείας· ἀπόστησον ἀπ’ αὐτοῦ πᾶσαν πληγήν, πᾶσαν ἀλγηδόνα, πᾶσαν μάστιγα, πάντα πυρετόν, ἢ ῥῖγος· καὶ εἰ ἔστιν ἐν αὐτῷ πλημμέλημα, ἢ ἀνόμημα, ἄνες, ἄφες, συγχώρησον διὰ τὴν σὴν φιλανθρωπίαν. Ναί Κύριε φεῖσαι τοῦ πλάσματός σου, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· μεθ’ οὗ εὐλογητὸς εἶ, σὺν τῷ Παναγίῳ, καὶ ἀγαθῷ, καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν, καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

ΕΥΧΗ ΤΩΝ ἉΓΙΩΝ ΕΠΤΑ ΠΑΙΔΩΝ,
Εἰς ἀσθενῆ, καὶ μὴ ὑπνοῦντα.
Ὁ Θεὸς ὁ μέγας, καὶ αἰνετός, καὶ ἀκατάληπτος, καὶ ἀνεκδιήγητος, ὁ πλάσας τὸν ἄνθρωπον τῇ χειρί σου, καὶ λαβὼν ἀπὸ τῆς γῆς, καὶ τῇ Εἰκόνι τῇ σῇ τιμήσας αὐτόν, Ἰησοῦ Χριστέ
τὸ ἐπιπόθητον ὄνομα, σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρί, καὶ τῷ παναγίῳ, καὶ ἀγαθῷ, καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, ἐπιφάνηθι ἐπὶ τὸν δοῦλόν σου (τὸν δεῖνα,) καὶ ἐπίσκεψαι αὐτὸν ψυχῇ καὶ σώματι, δυσωπούμενος ὑπὸ τῆς πανευδόξου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας· τῶν Ἁγίων ἐπουρανίων Δυνάμεων ἀσωμάτων· τοῦ τιμίου ἐνδόξου Προφήτου Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου· τῶν Ἁγίων ἐνδόξων καὶ πανευφήμων Ἀποστόλων· τῶν ἐν Ἁγίοις Πατέρων ἡμῶν καὶ Οἰκουμενικῶν Διδασκάλων, Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, καὶ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ἀθανασίου, καὶ Κυρίλλου, Νικολάου τοῦ ἐν Μύροις, Σπυρίδωνος τοῦ Θαυματουργοῦ, καὶ πάντων τῶν Ἁγίων Ἱεραρχῶν· τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Πρωτομάρτυρος καὶ Ἀρχιδιακόνου Στεφάνου· τῶν Ἁγίων ἐνδόξων καὶ Μεγαλομαρτύρων, Γεωργίου τοῦ Τροπαιοφόρου, Δημητρίου τοῦ Μυροβλύτου, Θεοδώρου τοῦ Στρατηλάτου, καὶ πάντων τῶν Ἁγίων Μαρτύρων· τῶν Ὁσίων καὶ Θεοφόρων Πατέρων ἡμῶν, Ἀντωνίου, Εὐθυμίου, Σάββα τοῦ ἡγιασμένου, Θεοδοσίου τοῦ Κοινοβιάρχου, Ὀνουφρίου, Ἀρσενίου, Ἀθανασίου τοῦ ἐν τῷ Ἄθῳ, καὶ πάντων τῶν Ὁσίων· τῶν Ἁγίων καὶ ἰαματικῶν Ἀναργύρων, Κοσμᾶ καὶ Δαμιανοῦ, Κύρου καὶ Ἰωάννου, Παντελεήμονος καὶ Ἑρμολάου, Σαμψὼν καὶ Διομήδους, Θαλαλαίου καὶ Τρύφωνος, καὶ τῶν λοιπῶν· τοῦ Ἁγίου (τοῦ δεῖνα) καὶ πάντων σου τῶν Ἁγίων· καὶ δὸς αὐτῷ ὕπνον ἀνέσεως, ὕπνον σωματικὸν ὑγείας καὶ σωτη-
ρίας

#χειρόγραφα #18οςαιώνας #ευχές #βασκανία #βίοι

 

 

Η ΦΟΝΙΣΣΑ (ΤΗΣ ΦΡΑΓΚΟΓΙΑΝΝΟΥΣ ΤΑ ΠΑΘΗ)

 

Η «Φόνισσα» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, που δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1903 στο περιοδικό «Παναθήναια» με τον υπότιτλο «κοινωνικόν μυθιστόρημα», αποτελεί ένα από τα κορυφαία έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. 

Το έργο υπερβαίνει την απλή ηθογραφία της Σκιάθου, εισχωρώντας στα έγκατα της ανθρώπινης ψυχής και εξερευνώντας τα όρια μεταξύ λογικής και παραλόγου, κοινωνικής καταπίεσης και εγκληματικής παρόρμησης.

Κεντρικό πρόσωπο είναι η Χαδούλα ή Φραγκογιαννού, μια γυναίκα περίπου εξήντα ετών, δυναμική, με αδρά χαρακτηριστικά και «ήθος ανδρικόν». 

Η ζωή της υπήρξε ένας αδιάκοπος αγώνας υποταγής και υπηρεσίας προς τους άλλους: τους γονείς της, τον σύζυγό της, τα παιδιά της και, τέλος, τα εγγόνια της. 

Ζώντας σε μια κλειστή πατριαρχική κοινωνία, η Χαδούλα βιώνει την απόλυτη υποτίμηση της γυναίκας, η οποία θεωρείται βάρος για την οικογένεια, κυρίως λόγω του σκληρού θεσμού της προίκας.

Η δράση ξεκινά με τη Χαδούλα να ξενυχτά πάνω από το λίκνο της άρρωστης νεογέννητης εγγονής της. 

Η κούραση και ο ακούσιος απολογισμός της βασανισμένης ζωής της την οδηγούν σε έναν μοιραίο παραλογισμό. 

Ο Παπαδιαμάντης περιγράφει αυτή τη στιγμή ως «ψήλωμα του νου»: η Χαδούλα πείθει τον εαυτό της ότι η βρεφοκτονία είναι πράξη «αγαθοεργίας» και «λύτρωσης», καθώς απαλλάσσει τα κορίτσια από μια μελλοντική ζωή δυστυχίας και τις οικογένειές τους από το οικονομικό άχθος.

1.  Ο πρώτος φόνος: Στραγγαλίζει την εγγονή της μέσα σε μια κατάσταση ημισυνειδησίας.

2.  Η κλιμάκωση: Στη συνέχεια, διαπράττει με ψυχρό υπολογισμό τους φόνους δύο κοριτσιών του Γιάννη του Περιβολά, ρίχνοντάς τα σε μια στέρνα.

3.  Η καταδίωξη: Μετά από μια σειρά εγκλημάτων, οι αρχές αρχίζουν να την υποπτεύονται. Η Χαδούλα παίρνει τα βουνά, καταδιωκόμενη από τη χωροφυλακή, ενώ μέσα της παλεύουν οι ενοχές με την εμμονική πίστη ότι εκτελεί θεϊκή αποστολή.

Το έργο κορυφώνεται με τον θάνατο της ηρωίδας διά πνιγμού στη θάλασσα, στο πέρασμα του Αγίου Σώστη, ενώ προσπαθεί να φτάσει σε ένα ερημητήριο για να εξομολογηθεί. Ο Παπαδιαμάντης κλείνει το αφήγημα με την εμβληματική φράση ότι η Χαδούλα βρήκε τον θάνατο «εις το ήμισυ του δρόμου, μεταξύ της θείας και της ανθρωπίνης δικαιοσύνης».

Η κριτική αναγνωρίζει στη «Φόνισσα» έναν συνδυασμό ρεαλισμού και νατουραλισμού. 

Ο Παπαδιαμάντης αποτυπώνει την πραγματικότητα «γυμνή», χωρίς ωραιοποιήσεις, ενώ η συμπεριφορά της ηρωίδας ερμηνεύεται μέσω της αιτιοκρατίας: είναι προϊόν κοινωνικής καταπίεσης και εσωτερικών παρορμήσεων.

*   Γλώσσα: Η χρήση της καθαρεύουσας στην αφήγηση και του σκιαθίτικου ιδιώματος στους διαλόγους δημιουργεί μια υποβλητική ατμόσφαιρα που «βυθίζει» τον αναγνώστη στον ψυχισμό της ηρωίδας.

*   Επιρροές: Πολλοί κριτικοί συγκρίνουν τη Χαδούλα με τον Ρασκόλνικοφ του Ντοστογιέφσκι, σημειώνοντας ότι ο Παπαδιαμάντης είχε μεταφράσει το «Έγκλημα και Τιμωρία» πριν γράψει τη «Φόνισσα».

Σύγχρονες μελέτες εξετάζουν τη Χαδούλα ως ιδεοληπτική εγκληματία. Η ηρωίδα δεν σκοτώνει από πάθος ή συμφέρον, αλλά υπηρετεί μια «ιδέα».

*   Βιολογικός Θετικισμός: Με βάση τις θεωρίες του Lombroso, τα ανδροπρεπή χαρακτηριστικά της (τριχοφυΐα, μουστάκι) θα μπορούσαν να θεωρηθούν «βιολογικά στίγματα» εγκληματικής προδιάθεσης.

*   Ψυχιατρική Γνωμάτευση: Έχει υποστηριχθεί ότι πάσχει από «καταναγκαστική ψυχονεύρωση» ή σχιζότυπη διαταραχή, με την αντικοινωνικότητα και τις παράλογες πεποιθήσεις της να την καθιστούν άτομο μειωμένου καταλογισμού.

Η «Φόνισσα» παραμένει ένα αξεπέραστο έργο γιατί δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις. 

Η ηρωίδα είναι ταυτόχρονα θύτης και θύμα. Ο Παπαδιαμάντης, αν και βαθιά θρησκευόμενος, δεν διστάζει να παρουσιάσει μια γυναίκα που αντιμάχεται τη φύση και τον Θεό, αφήνοντας την τελική κρίση στον αναγνώστη και υπογραμμίζοντας την τραγικότητα της ανθρώπινης μοίρας σε κατάσταση πλήρους ανελευθερίας. 

Το έργο συνεχίζει να συγκλονίζει, καθώς το παρελθόν του Παπαδιαμάντη αιφνιδιάζει διαρκώς με τη δύναμη της επικαιρότητάς του.

(Προϊόν έρευνας και ai}

δια χειρός αλεξίου

26/4/2026

Αγάπησε τον εαυτό σου και θα σε αγαπήσει και εκείνος

 

#ψυχολογία #αυτοεκτίμηση #συμπεριφορά

Κομφορμισμός Ελευθερία και Άγχος

 

Η ανθρώπινη ύπαρξη μοιάζει με ένα διαρκές πεδίο μάχης ανάμεσα σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: τον «εσωτερικό θεό» ή την ανθρώπινη "θεϊκή" λογική και το «εσωτερικό σκουλήκι» ή τον ζωώδη υποσυνείδητο εαυτό μας τον οποίο φέρομε εκ γενετής. 

Ο εσωτερικός μας θεός είναι η πηγή της φαντασίας και της συμβολικής μας συνείδησης, η δύναμη που μας επιτρέπει να οραματιζόμαστε απεριόριστες δυνατότητες και να νιώθουμε ότι η δημιουργία του πεπρωμένου μας βρίσκεται στα χέρια μας. 

Αντίθετα, το εσωτερικό σκουλήκι, οι ανασφάλειές μας, αντιπροσωπεύει τον φόβο μπροστά στην ελευθερία, κρατώντας μας δέσμιους σε περιορισμένες συμπεριφορές, όπως ακριβώς τα ζώα.

Δυστυχώς, για πολλούς ανθρώπους, το «σκουλήκι» και οι ανασφάλειες τους είναι αυτό που καθορίζει τη ζωή τους, καθώς η ελευθερία συχνά μετατρέπεται σε ένα ασήκωτο βάρος από το οποίο προσπαθούν απεγνωσμένα να δραπετεύσουν. 

Αυτό συμβαίνει γιατί η ελευθερία συνοδεύεται πάντα από τη «σκιά» της: το άγχος.

Το Παράδοξο του Άγχους και η Διαφυγή

Όταν οραματιζόμαστε μια αλλαγή στη ζωή μας, συνειδητοποιούμε και αναζητούμε καλύτερους τρόπους ύπαρξης, αλλά ταυτόχρονα νιώθουμε τρόμο και άγχος γιατί στερούμαστε την παντογνωσία για να γνωρίζουμε αν η επιλογή μας θα φέρει τη σωτηρία ή τον πόνο. 

Αυτό το άγχος αναφέρεται από τους ειδικούς της ψυχανάλυσης ως μια «συμπαθητική αντιπάθεια»  μια ξένη δύναμη που μας καθηλώνει, καθώς φοβόμαστε αυτό που ταυτόχρονα επιθυμούμε.

Για να προστατευτούμε από αυτό το άγχος, καταφεύγουμε σε «μηχανισμούς διαφυγής», με κυριότερο την "υποταγή" μας σε κάποιον άλλο πιο ισχυρό από εμάς είτε είναι πολιτική δύναμη είτε κάποια άλλη δύναμη... 

Παραδίδει τα ηνία της ύπαρξης του για να γλιτώσει από την ευθύνη των αποφάσεων, την αμφιβολία για το νόημα της ζωής και την αγωνία της ταυτότητας.

Παραδείγματα Κοινωνικής και Πολιτικής Υποταγής

Αυτή η τάση διαφυγής έχει σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις:

• Πολιτικός Αυταρχισμός: Σε περιόδους μεγάλης αβεβαιότητας, ολόκληρες κοινωνίες μπορεί να αναζητήσουν καταφύγιο σε ένα αυταρχικό καθεστώς. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των Γερμανών πριν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οποίοι δήλωναν «ευτυχισμένοι» επειδή ένιωθαν «ελεύθεροι από την ελευθερία».
• Η Τυραννία της Πλειοψηφίας: Ένας πιο κρυφός μηχανισμός είναι η υποταγή στην «κοινή λογική» και την «κανονικότητα». Πολλοί άνθρωποι ταυτίζονται πλήρως με ό,τι η κοινωνία θεωρεί «αυτονόητο», καταστέλλοντας τις δικές τους αξίες, μόνο και μόνο για να μην ξεχωρίζουν. Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που κατοικείται από «αυτόματα» ή «ρομπότ», όπου η εσωτερική προσωπική ελευθερία έχει χαθεί.

Ο Δρόμος προς την Αναζωπύρωση του Εσωτερικού Θεού

Για να ξεφύγουμε από αυτή τη στασιμότητα και τη δουλοπρέπεια, η μόνη λύση είναι το θάρρος. Οι ειδικοί λένε ότι είναι πάντα προτιμότερο να παίρνει κανείς ρίσκα και να τολμά το άγνωστο όχι βέβαια με κίνδυνο της ζωής του. 

Αν τολμήσουμε και κάνουμε λάθος, η ζωή θα μας βοηθήσει μέσω της «τιμωρίας» της να διορθωθούμε, αλλά αν δεν τολμήσουμε καθόλου δεν θα ξέρουμε και δεν θα έχουμε την γνώση και την εμπειρία και δεν υπάρχει καμία βοήθεια.

Η ελευθερία απαιτεί δύο πράγματα:

1. Την επιλογή της: Να αποφασίσουμε συνειδητά ότι θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι.
2. Την ανάληψη δράσης: Να αποδεχτούμε την αβεβαιότητα και να επεκτείνουμε τα όρια της ζώνης άνεσής μας.

Όπως αποδίδεται ότι είπε ο Μαγγελάνος, οι καταιγίδες και οι κίνδυνοι της θάλασσας δεν είναι λόγος για να παραμένουμε στην ξηρά. 

Τα «ατρόμητα πνεύματα» επιδιώκουν τη νίκη πάνω στο αδύνατο και αντιμετωπίζουν το μέλλον χωρίς φόβο, κατακτώντας το άγνωστο και το μέλλον τους... 

δια χειρός αλεξίου

Μεσαιωνικά θαύματα: Άγιοι που σκότωναν δράκους και θεράπευαν τη γη

 Νέα έρευνα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ αποκαλύπτει μια ξεχασμένη πλευρά του μεσαιωνικού Χριστιανισμού μια πλευρά που δεν έχει τις ρίζες της σε καθεδρικούς ναούς, αλλά σε χωράφια, δάση και αγροκτήματα. 

Η ιστορικός Δρ. Κριστίνα Ίλκο αποκαλύπτει πώς το Αυγουστινιανό τάγμα έχτισε τη δύναμή του μέσα από «πράσινα» θαύματα: αποκαθιστώντας άγονη γη, θεραπεύοντας ζώα, αναβιώνοντας οπωροφόρα δέντρα και τιθασεύοντας θανατηφόρα τοπία που κάποτε κατηγορούνταν για δράκους. 

Μακριά από συμβολικές ιστορίες, αυτές οι πράξεις βοήθησαν τις αγροτικές κοινότητες να επιβιώσουν και έδωσαν στο τάγμα νομιμότητα σε μια εποχή που η ίδια του η ύπαρξη απειλούνταν.

Νέα έρευνα υποδηλώνει ότι το πρόσφατα ανοιγμένο οικολογικό αγρόκτημα του Βατικανού αντικατοπτρίζει ένα ξεχασμένο κεφάλαιο στην καθολική ιστορία. 

Το αγρόκτημα εγκαινιάστηκε από τον πρώτο Αυγουστινιανό πάπα και, σύμφωνα με την ιστορικό Δρ. Κριστίνα Ίλκο, αντικατοπτρίζει τις πρώιμες αξίες και πρακτικές του θρησκευτικού του τάγματος. 

Το έργο της αμφισβητεί μακροχρόνιες υποθέσεις σχετικά με τη μεσαιωνική Καθολική Εκκλησία και την πρώιμη Αναγέννηση, ειδικά την πεποίθηση ότι η θρησκευτική εξουσία επικεντρώνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στις πόλεις.

Η Δρ. Ίλκο, ιστορικός του Μεσαίωνα στο Queens' College του Κέιμπριτζ, υποστηρίζει ότι η ύπαιθρος έπαιξε πολύ μεγαλύτερο ρόλο στη διαμόρφωση της χριστιανικής ζωής από ό,τι είναι κοινώς αποδεκτό. Η έρευνά της αναδεικνύει μια παράδοση πρακτικών, θαυμάτων που επικεντρώνονταν στη γη και βοήθησαν τις αγροτικές κοινότητες να επιβιώσουν σε δύσκολες εποχές.

Ανάμεσα στα θαύματα που έχει αποκαλύψει ο Δρ. Ίλκο είναι ιστορίες για ένα καμένο κλαδί κερασιάς που ξαναζωντανεύει, για ένα άρρωστο βάλτο που έχει αποκατασταθεί στην «κορυφή της γονιμότητας», για ένα σπασμένο πόδι βοδιού που έχει θεραπευτεί και για λάχανα που πολλαπλασιάζονται για να θρέψουν τις κοινότητες. Αυτές οι αφηγήσεις προέρχονται από μεσαιωνικές πηγές που σε μεγάλο βαθμό έχουν παραβλεφθεί ή απορριφθεί.

«Οι αιμορραγούντες ξενιστές και οι στιγματισμοί είναι τα πιο γνωστά μεσαιωνικά θαύματα», λέει ο Δρ. Ίλκο, συγγραφέας του βιβλίου «Οι Υιοί του Αγίου Αυγουστίνου», μιας σημαντικής νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε σήμερα από το OUP.

«Οι Αυγουστίνοι δεν λαμβάνουν ιδιαίτερα εύσημα για το ότι με θαυματουργό τρόπο έκαναν εύφορη τη γη, θεράπευσαν τα ζώα και επανέφεραν στη ζωή τα οπωροφόρα δέντρα», λέει ο Ίλκο.

«Με τον Λέοντα ΙΔ΄ να γίνεται ο πρώτος Αυγουστινιανός Πάπας, είναι η ιδανική στιγμή να κάνουμε την εκπληκτική ιστορία του τάγματος περισσότερο γνωστή. Έχει δοθεί τόσο μεγάλη έμφαση στις ιταλικές πόλεις, που έχουμε ξεχάσει πόσο σημαντική ήταν η ύπαιθρος για την Εκκλησία και την Αναγέννηση».

Ο Άγιος Γεώργιος είναι ευρέως γνωστός ως ο πιο διάσημος δρακοκτόνος του Χριστιανισμού και απεικονίζεται συνήθως ως πολεμιστής που κρατάει μια λόγχη. Πολύ λιγότερο γνωστός είναι ο Γουλιέλμος του Μαλαβάλε, ένας ερημίτης του δωδέκατου αιώνα που λατρευόταν από τους Αυγουστίνους επειδή νίκησε έναν δράκο χρησιμοποιώντας ένα απλό ξύλινο ραβδί σε σχήμα διχάλας.

Στη μεσαιωνική Ευρώπη, οι ασθένειες που επηρέαζαν τους ανθρώπους, τα ζώα και τις καλλιέργειες συχνά αποδίδονταν στους δράκους. Πιστεύεται ότι η αναπνοή τους δηλητηρίαζε τον αέρα και ασφυκτιά στη γη, ειδικά σε βαλτώδεις περιοχές όπου οι ασθένειες ήταν συχνές.

Αφού άκουσε μια φωνή από τον ουρανό, ο Γουλιέλμο εγκαταστάθηκε στο Μαλαβάλε, που σημαίνει «η κακή κοιλάδα», στην ελώδη περιοχή Μαρέμμα της Τοσκάνης. Η περιοχή θεωρούνταν τόσο μολυσμένη από τοξικό αέρα και σφοδρές καταιγίδες που είχε γίνει άγονη και τρομακτική, περιγραφόμενη ως «σκοτεινή και τρομακτική» και αποφεύγεται ακόμη και από τους κυνηγούς.

Ο Δρ. Ίλκο υποστηρίζει ότι η φήμη του Γουλιέλμο ως δρακοκτόνου προήλθε από τον ρόλο του στον καθαρισμό του περιβάλλοντος και στην αποκατάσταση της παραγωγικότητας της κοιλάδας.

«Αυτά τα επιτεύγματα δεν ήταν συμβολικά, ο Γουλιέλμο παρείχε μια κρίσιμη δημόσια υπηρεσία, βοήθησε τους κατοίκους της υπαίθρου να επιβιώσουν σε ένα πραγματικά σκληρό φυσικό περιβάλλον», λέει ο Δρ. Ίλκο.

«Ο Γουλιέλμο ήταν ένας δρακοκτόνος που κρατούσε δίκρανο και ταυτόχρονα θεϊκός κηπουρός. Ο έλεγχος του καιρού, η εξασφάλιση μιας καλής σοδειάς και η αποκατάσταση της υγείας των ζώων πρέπει να φάνταζαν οι πιο επιθυμητές θεϊκές παρεμβάσεις στην ύπαιθρο του ύστερου Μεσαίωνα. Ήταν ζητήματα ζωής και θανάτου.»

Ανακαλύπτοντας χαμένα κείμενα των Αυγουστινιανών

Τα συμπεράσματα της Δρ. Ίλκο βασίζονται σε δεκαετή έρευνα που την οδήγησε σε περισσότερα από είκοσι αρχεία και πάνω από εξήντα τοποθεσίες της εποχής των Αυγουστινιανών, συμπεριλαμβανομένων απομακρυσμένων και δυσπρόσιτων ερειπίων. Εξέτασε τοιχογραφίες, εικονογραφημένα χειρόγραφα, αγιογραφίες και επιστολές, αποκαλύπτοντας υλικά που είχαν χρονολογηθεί λανθασμένα ή είχαν αποδοθεί λανθασμένα. Αυτά τα λάθη, υποστηρίζει, συνέβαλαν στο να παραβλέπονται οι Αυγουστινιανοί στις μελέτες των μεσαιωνικών θαυμάτων.

Μία από τις πρώτες συλλογές βιογραφιών των Αυγουστινιανών που μελέτησε γράφτηκε από έναν Φλωρεντινό μοναχό τη δεκαετία του 1320. Το χειρόγραφο έχει λάβει μικρή επιστημονική προσοχή, κάτι που η Δρ. Ίλκο πιστεύει ότι οφείλεται στο γεγονός ότι τα θαύματά του θεωρήθηκαν υπερβολικά αγροτικά. Το κείμενο φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη Ιατρών Λαυρεντιανής της Φλωρεντίας.

Το χειρόγραφο ξεκινά με τη ζωή του Τζιοβάνι της Φλωρεντίας, ο οποίος έχτισε το Αυγουστινιανό ερημητήριο της Σάντα Λουκία στο Λαρνιάνο με τη βοήθεια τοπικών αγροτών. Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα θαύματα του Τζιοβάνι αφορούσε τη θεραπεία ενός βοδιού με σπασμένο πόδι. Μια άλλη αφήγηση περιγράφει τον Τζάκοπο της Ρόσια να διατάζει μια αναξιόπιστη μηλιά να καρποφορεί κάθε χρόνο και να πολλαπλασιάζει τα λάχανα.

«Όταν οι άνθρωποι σκέφτονται τα θρησκευτικά τάγματα και τον τεράστιο ρόλο τους στην Αναγέννηση, συνήθως στρέφουν την προσοχή τους σε πόλεις όπως η Ρώμη, η Φλωρεντία και η Σιένα», λέει ο Δρ. Ίλκο.

«Οι Φραγκισκανοί και οι Δομινικανοί, ειδικότερα, πιστώνονται την ταχεία αστική ανανέωση της Ιταλίας από τον 1200 και μετά. Δεν γνωρίζουν πολλοί ότι οι Αυγουστίνοι αντλούσαν το μεγαλύτερο μέρος της δύναμής τους από την ύπαιθρο. Τα θαύματά τους ήταν πολύ πρόχειρα, γεωργικά.»

«Ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης παραμένει ο πιο διάσημος «άγιος της φύσης», περισσότερο γνωστός για τα κηρύγματά του στα πουλιά. Σε έναν κόσμο με μεγαλύτερη οικολογική συνείδηση, οι Αυγουστινιανοί αξίζουν πολύ περισσότερη προσοχή.»

Πώς οι Αυγουστίνοι εξασφάλισαν την επιβίωσή τους

Σύμφωνα με τον Δρ. Ίλκο, η στενή σχέση των Αυγουστινιανών με τα δάση, τα βουνά και τις παράκτιες περιοχές ήταν το κλειδί για την επιβίωσή τους ως θρησκευτικό τάγμα.

Το Τάγμα των Ερημιτών του Αγίου Αυγουστίνου ιδρύθηκε το 1256, όταν ο παπισμός ένωσε αρκετές ομάδες ερημιτών από την κεντρική Ιταλία σε ένα ενιαίο τάγμα επαιτών. Το 1274, η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αμφισβήτησε τη νομιμότητα του τάγματος, επειδή είχε ιδρυθεί μετά το 1215 και δεν είχε συνεχή παρουσία που να χρονολογείται από την ύστερη αρχαιότητα. Ο παπισμός δεν επιβεβαίωσε επίσημα την ύπαρξη του τάγματος μέχρι το 1298. Κατά τη διάρκεια αυτής της εικοσιπενταετούς περιόδου αβεβαιότητας, οι Αυγουστινιανοί μοναχοί εργάστηκαν εντατικά για να δικαιολογήσουν τη θέση τους μέσα στην Εκκλησία.

Χωρίς έναν χαρισματικό ιδρυτή, οι μοναχοί ανέπτυξαν μια ιστορία προέλευσης που ισχυριζόταν ότι είχαν άμεσους δεσμούς με τον ίδιο τον Άγιο Αυγουστίνο. Ο Δρ. Ίλκο υποστηρίζει ότι βασίζονταν επίσης στην ισχυρή παρουσία τους σε φυσικά τοπία για να ενισχύσουν την εξουσία και τις αρχαίες ρίζες τους.

«Η άμεση επαφή με τη φύση έδινε στους μοναχούς νομιμότητα, ειδικές πνευματικές δυνάμεις και πρόσβαση σε πολύτιμους φυσικούς πόρους, όπως ξυλεία, καλλιέργειες και άγρια ​​ζώα», λέει ο Δρ. Ίλκο.

Καθώς το τάγμα επεκτεινόταν στις πόλεις, οι Αυγουστίνοι επέλεξαν προσεκτικά τοποθεσίες κοντά στα όρια της αστικής ζωής. Στη Ρώμη, ίδρυσαν το μοναστήρι της Santa Maria del Popolo σε μία από τις κύριες εισόδους της πόλης, με δέντρα και κήπους κοντά. Οι Φραγκισκανοί είχαν απορρίψει προηγουμένως την τοποθεσία επειδή θεωρούνταν πολύ απομακρυσμένη και δύσκολη «για να στηριχθεί το σώμα». Η περιοχή κάποτε θεωρούνταν δυσοίωνη, καθώς κυριαρχούσε μια αρχαία καρυδιά που πιστεύεται ότι ήταν μολυσμένη με δαίμονες και σηματοδοτούσε τον υποτιθέμενο τόπο ταφής του αυτοκράτορα Νέρωνα. Ο Πάπας Πασχάλης Β' διέταξε την αφαίρεση του δέντρου το 1099.

Πέρα από την αναμόρφωση του τρόπου με τον οποίο κατανοούνται οι Αυγουστίνοι, ο Δρ. Ίλκο υποστηρίζει ότι τα ερείπια των ασκηταριών τους αξίζουν καλύτερης διατήρησης και βελτιωμένης δημόσιας πρόσβασης, ώστε περισσότεροι άνθρωποι να μπορούν να βιώσουν αυτό το παραβλεπόμενο κεφάλαιο της θρησκευτικής και περιβαλλοντικής ιστορίας.

Πανεπιστήμιο του Cambridg

ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ ΑΛΕΞΙΟΥ 

Το Ταξίδι του Νου: Από την Κάμβρια Έκρηξη στην Ανθρώπινη Αυτοεπίγνωση

1. Η Αυγή της Συνείδησης: Το Βιολογικό Big Bang

Η ανάδυση της συνείδησης στον πλανήτη μας δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά μια σύνθετη εξελικτική τροχιά προς τη νευροαρχιτεκτονική ολοκλήρωση, η οποία εντοπίζεται πριν από περίπου 540 εκατομμύρια χρόνια. Κατά την Κάμβρια περίοδο, η εμφάνιση της κίνησης και η ανάπτυξη άκρων μετέτρεψαν τα οικοσυστήματα σε πεδία υψηλού ανταγωνισμού.

Η Κάμβρια Έκρηξη ως Κινητήριος Δύναμη: Η μετατροπή των βιοτόπων σε αρένες όπου η αλληλεπίδραση θηρευτή και θηράματος καθόριζε την επιβίωση, κατέστησε αναγκαία την ανάπτυξη ενός κεντρικού συστήματος επεξεργασίας για τον πραγματικό χρόνο: του εγκεφάλου. Η ανάγκη για αισθητικοκινητική ολοκλήρωση (sensorimotor integration) υπήρξε ο καταλύτης για την εμφάνιση του νευρωνικού υποστρώματος που φιλοξενεί τον νου.

Αυτή η "ενιαία εμπειρία" —η ικανότητα ενός οργανισμού να συνθέτει τον καταιγισμό των αισθητηριακών δεδομένων σε μια συνεκτική ροή— δεν ήταν μια βιολογική πολυτέλεια, αλλά το απόλυτο εργαλείο πλοήγησης. Μέσα από αυτή τη διαδικασία αναδύθηκαν τα πρώτα qualia (υποκειμενικές ποιότητες), όπως ο πόνος και η ευχαρίστηση, λειτουργώντας ως βιολογικοί δείκτες επιβίωσης. Αυτή η πρωτογενής αίσθηση του "πώς είναι να είσαι" κάτι, έθεσε τα θεμέλια για την πολυπλοκότητα των εσωτερικών βιωμάτων που θα αναλύσουμε στη συνέχεια.

--------------------------------------------------------------------------------

2. Η Αρχιτεκτονική της Επίγνωσης: Τα Τρία Συστατικά

Για έναν καθηγητή Γνωσιακής Νευροεπιστήμης, η συνείδηση δεν είναι ένα αδιαίρετο "πνεύμα", αλλά ένα πολυεπίπεδο φαινόμενο που στηρίζεται σε συγκεκριμένες νευρωνικές λειτουργίες. Η αποδόμησή της αποκαλύπτει τρεις κεντρικούς πυλώνες:

Συστατικό	Λειτουργία / Ορισμός	Βιολογική Βάση
Εγρήγορση (Wakefulness)	Η κατάσταση της βιολογικής ετοιμότητας και αφύπνισης του οργανισμού.	Ανιόν Δικτυωτό Σύστημα Ενεργοποίησης (ARAS) εντός του Εγκεφαλικού Στελέχους.
Εσωτερική Επίγνωση	Η ικανότητα παραγωγής υποκειμενικών βιωμάτων, σκέψεων και αναστοχασμού.	Θαλαμοφλοιώδη κυκλώματα (thalamocortical loops) και ο Προμετωπιαίος Φλοιός.
Συνδεσιμότητα	Η λειτουργική ολοκλήρωση και απόκριση στα εξωτερικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος.	Μακράς εμβέλειας νευρωνική σηματοδότηση και φλοιώδης ολοκλήρωση.

Insight: Η κατανόηση της διαστρωμάτωσης του νου απαιτεί τη σαφή διάκριση μεταξύ του "είμαι ξύπνιος" (εγρήγορση) και του "σκέφτομαι" (εσωτερική επίγνωση). Ένας οργανισμός μπορεί να διαθέτει εγρήγορση χωρίς επίγνωση, γεγονός που υπογραμμίζει ότι η συνείδηση είναι το αποτέλεσμα μιας ιεραρχικής νευρωνικής πολυπλοκότητας. Αφού ορίσαμε τα συστατικά, οφείλουμε να εξετάσουμε τις επιστημονικές θεωρίες που επιχειρούν να εξηγήσουν πώς η ύλη μεταμορφώνεται σε σκέψη.

--------------------------------------------------------------------------------

3. Χαρτογραφώντας το Μυστήριο: Κυρίαρχες Επιστημονικές Θεωρίες

Η σύγχρονη νευροεπιστήμη προσπαθεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ Υλισμού (η συνείδηση ως παράγωγο της ύλης) και Δυϊσμού (ο νους ως ξεχωριστή οντότητα). Οι τέσσερις επικρατέστερες θεωρίες προσφέρουν διαφορετικές οπτικές:

• Θεωρία του Καθολικού Νευρωνικού Χώρου Εργασίας (GNWT) – "Η Σκηνή του Θεάτρου": Η συνείδηση προκύπτει όταν μια πληροφορία "φωτίζεται" από έναν προβολέα και μεταδίδεται σε ένα παγκόσμιο δίκτυο του εγκεφάλου, καθιστώντας την διαθέσιμη για λήψη αποφάσεων.
• Θεωρίες Ανώτερης Τάξης (HOT) – "Η Μετα-αναπαράσταση": Η συνείδηση απαιτεί μια δευτερογενή επεξεργασία. Δεν αρκεί να "βλέπουμε", πρέπει ο εγκέφαλος να αναπαραστήσει το γεγονός ότι βλέπουμε, μια λειτουργία που εντοπίζεται στον μετωπιαίο φλοιό.
• Θεωρίες Προγνωστικής Επεξεργασίας (PPT) – "Η Ελεγχόμενη Παραίσθηση": Ο εγκέφαλος λειτουργεί ως μια Bayesian μηχανή συμπερασμάτων. Δεν καταγράφει παθητικά την πραγματικότητα, αλλά την "μαντεύει" (hallucinates), διορθώνοντας συνεχώς τις προβλέψεις του με βάση τα αισθητηριακά δεδομένα.
• Θεωρία της Ολοκληρωμένης Πληροφορίας (IIT) – "Το Αδιαίρετο Όλο": Η συνείδηση πηγάζει από την πολυπλοκότητα ενός συστήματος που είναι ταυτόχρονα πλούσιο σε πληροφορίες και τόσο στενά συνδεδεμένο που δεν μπορεί να διασπαστεί σε μέρη χωρίς να χαθεί η εμπειρία.

Insight: Η θεωρία IIT αποτελεί το επίκεντρο μιας σφοδρής επιστημονικής διαμάχης. Το 2023, 124 κορυφαίοι ερευνητές υπέγραψαν μια επιστολή χαρακτηρίζοντάς την "ψευδοεπιστήμη", κυρίως λόγω των συνεπειών της προς τον πανψυχισμό (την ιδέα ότι η συνείδηση είναι εγγενής στην ύλη). Αυτή η σύγκρουση αποδεικνύει ότι η επιστήμη της συνείδησης είναι μια ζωντανή και συχνά θυελλώδης διαδικασία. Η κατανόηση αυτών των θεωρητικών πλαισίων μας επιτρέπει πλέον να αναπτύξουμε εργαλεία για τη μέτρηση του αόρατου.

--------------------------------------------------------------------------------

4. Μετρώντας το Αόρατο: Τεχνολογία και Νευροεπιστήμη

Παρά το θεωρητικό χάσμα, η νευροεπιστήμη έχει αναπτύξει μεθόδους "ανίχνευσης" της συνείδησης σε περιβάλλοντα όπου η επικοινωνία είναι αδύνατη. Ο νευροφυσιολόγος Μαρτσέλο Μασιμίνι ανέπτυξε τον Δείκτη Διαταρακτικής Πολυπλοκότητας (PCI), ο οποίος αποτελεί ένα κλινικό "stress test" των αρχών της Θεωρίας της Ολοκληρωμένης Πληροφορίας (IIT).

1. Διέγερση: Χρησιμοποιείται διακρανιακός μαγνητικός ερεθισμός (TMS) για να προκληθεί ένας ελεγχόμενος νευρωνικός "θόρυβος" στον φλοιό.
2. Καταγραφή: Μέσω ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG) παρακολουθείται η διάδοση της ηλεκτρικής δραστηριότητας.
3. Υπολογισμός: Αν η διέγερση διαχέεται με έναν περίπλοκο, μη επαναλαμβανόμενο "κυματισμό", ο εγκέφαλος θεωρείται συνειδητός. Αν η αντίδραση είναι απλή ή τοπική, η συνείδηση πιθανότατα απουσιάζει.

Αυτή η τεχνολογία είναι επαναστατική για τη διάγνωση ασθενών σε κατάσταση "φυτού" ή ελάχιστης συνείδησης, αποδεικνύοντας ότι η επίγνωση έχει μια αντικειμενική δομή που μπορεί να μετρηθεί ακόμα και στη σιωπή. Αν όμως η συνείδηση είναι μετρήσιμη πολυπλοκότητα, τότε ποια είναι τα όριά της στη φύση και τη μηχανή;

--------------------------------------------------------------------------------

5. Τα Νέα Σύνορα: Τεχνητή Νοημοσύνη και Ζωική Συνείδηση

Η σύγχρονη έρευνα διευρύνει τα όρια της αισθαντικότητας, προκαλώντας τις παραδοσιακές ανθρωποκεντρικές μας αντιλήψεις.

• Ζωική Συνείδηση: Η Διακήρυξη της Νέας Υόρκης (2024) αναγνωρίζει την πιθανότητα συνείδησης σε μια ευρεία γκάμα ειδών, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλόποδων (χταπόδια), των μαλακίων και των εντόμων. Παραδείγματα όπως οι μέλισσες που παίζουν ή τα ψάρια που αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη, υποδηλώνουν ότι η υποκειμενική εμπειρία είναι πολύ πιο κοινή στη φύση από όσο υποθέταμε.
• Τεχνητή Νοημοσύνη (AI): Τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) προσομοιώνουν την ανθρώπινη σκέψη με εντυπωσιακή ακρίβεια. Εδώ όμως ανακύπτει το "παράδοξο της προσομοίωσης". Υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά μεταξύ σύνταξης (η επεξεργασία κανόνων και κώδικα) και σημασιολογίας/qualia (το πραγματικό βίωμα).

Insight: Χρησιμοποιώντας την αναλογία της καταιγίδας: Μια τέλεια προσομοίωση καταιγίδας σε έναν υπολογιστή διαθέτει όλη τη μαθηματική δομή της βροχής, αλλά δεν μπορεί ποτέ να μας βρέξει. Παρομοίως, μια προσομοίωση συνείδησης στην AI μπορεί να στερείται παντελώς την εσωτερική "αισθαντικότητα". Αυτό το παράδοξο μας φέρνει στο τελικό συμπέρασμα για τη θέση μας στο σύμπαν.

--------------------------------------------------------------------------------

6. Το Επεξηγηματικό Κενό και η Φιλοσοφική Διάσταση

Από την επιτακτική ανάγκη των οργανισμών της Κάμβριας περιόδου για επιβίωση, ο νους εξελίχθηκε σε μια οντότητα ικανή για καλλιτεχνική δημιουργία και υπαρξιακή αγωνία. Παρά τα άλματα της νευροεπιστήμης, παραμένουμε αντιμέτωποι με το "Επεξηγηματικό Κενό": τη δυσκολία να εξηγήσουμε πώς οι ηλεκτροχημικές αντιδράσεις μετατρέπονται στην αίσθηση του κόκκινου χρώματος ή στη μελαγχολία ενός αποχαιρετισμού.

Η διαδρομή από τη βιολογία στη φιλοσοφία μας διδάσκει ότι η συνείδηση είναι ταυτόχρονα ένα εξελικτικό επίτευγμα και ένα ιερό μυστήριο. Η υποκειμενική εμπειρία παραμένει το τελευταίο σύνορο της γνώσης, προκαλώντας δέος και προσκαλώντας μας να ανακαλύψουμε τι είναι αυτό που μας καθιστά πραγματικά "παρόντες" στον κόσμο.

Η συνείδηση παραμένει το πιο προσωπικό και ταυτόχρονα το πιο μυστηριώδες φαινόμενο του σύμπαντος, μια εσωτερική φωνή που μετατρέπει την επιβίωση σε νόημα και την ύπαρξη σε βίωμα.

Άγιος Βαλεντίνος

 

Ο Άγιος Βαλεντίνος (πέθανε τον 3ο αιώνα στη Ρώμη· εορτάζεται στις 14 Φεβρουαρίου) ήταν το όνομα ενός ή δύο θρυλικών Χριστιανών μαρτύρων , των οποίων οι ζωές φαίνεται να έχουν ιστορική βάση. Αν και η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία συνεχίζει να αναγνωρίζει τον Άγιο Βαλεντίνο ως άγιο , αφαιρέθηκε από το Γενικό Ρωμαϊκό Ημερολόγιο το 1969 λόγω έλλειψης αξιόπιστων πληροφοριών γι' αυτόν. Είναι ο προστάτης άγιος των ερωτευμένων, των ατόμων με επιληψία και των μελισσοκόμων .

Ποιος ήταν ο Άγιος Βαλεντίνος;

Σύμφωνα με ορισμένες αναφορές, ο Άγιος Βαλεντίνος ήταν Ρωμαίος ιερέας και γιατρός που μαρτύρησε κατά τη διάρκεια του διωγμού των Χριστιανών από τον αυτοκράτορα Κλαύδιο Β΄ Γοτθικό περίπου το 270 μ.Χ. Τάφηκε στην Οδό Φλαμινία και ο Πάπας Ιούλιος Α΄ λέγεται ότι έχτισε μια βασιλική πάνω από τον τάφο του.Άλλες αφηγήσεις τον προσδιορίζουν ως τον επίσκοπο του Τέρνι της Ιταλίας , ο οποίος μαρτύρησε, προφανώς επίσης στη Ρώμη , και του οποίου τα λείψανα μεταφέρθηκαν αργότερα στο Τέρνι. Είναι πιθανό ότι πρόκειται για διαφορετικές εκδοχές της ίδιας αρχικής αφήγησης και να αναφέρονται μόνο σε ένα άτομο.

Πού βρίσκονται τα λείψανα του Αγίου Βαλεντίνου;

Πολυάριθμες εκκλησίες σε όλο τον κόσμο ισχυρίζονται ότι κατέχουν τα λείψανα του αγίου. Σε αυτά περιλαμβάνονται το κρανίο του που εκτίθεται σε μια γυάλινη λειψανοθήκη στη Βασιλική της Santa Maria in Cosmedin στη Ρώμη, μια ωμοπλάτη που φυλάσσεται στη Βασιλική των Αγίων Πέτρου και Παύλου στην Πράγα (αφού ανακαλύφθηκε στο υπόγειο της εκκλησίας το 2002), ένα αγγείο βαμμένο με το αίμα του, καθώς και πολλά άλλα αντικείμενα στην εκκλησία της οδού Whitefriar στο Δουβλίνο , και λείψανα που φυλάσσονται μέσα σε ένα κέρινο ομοίωμα του αγίου που βρίσκεται μπροστά από την Αγία Τράπεζα του Παλαιού Ιερού του Αγίου Φερδινάνδου στο Φλόρισαντ του Μιζούρι .

Ο θρύλος του Αγίου Βαλεντίνου

Μια vintage εικόνα σε τόνους σέπια με δύο γυναίκες που αγκαλιάζονται.

Γιατί η ιστορία της Ημέρας του Αγίου Βαλεντίνου είναι τόσο περίπλοκη; Τι κοινό έχουν ο Άγιος Βαλεντίνος, μια αρχαία ρωμαϊκή γιορτή, και ο Τζέφρι Τσόσερ.

Δείτε όλα τα βίντεο για αυτό το άρθρο

Σύμφωνα με τον θρύλο , ο Άγιος Βαλεντίνος υπέγραψε μια επιστολή «από τον Βαλεντίνο σας» προς την κόρη του δεσμοφύλακά του, με την οποία είχε γίνει φίλος και είχε θεραπεύσει από τύφλωση . Ένας άλλος κοινός θρύλος αναφέρει ότι αψήφησε τις εντολές του αυτοκράτορα και πάντρεψε κρυφά ζευγάρια για να γλιτώσει τους συζύγους από την επιστράτευση στον πόλεμο.

Πέθανε: 3ος αιώνας, Ρώμη

Η Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου ως γιορτή των ερωτευμένων χρονολογείται τουλάχιστον από τον 14ο αιώνα. Η παράδοση του να δίνονται κάρτες την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου ξεκίνησε τον 18ο αιώνα.

Γράμμα του Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του: “Καλλιέργησε τη μνήμη σου και θα ζήσεις χίλιες ζωές”

Η κληρονομιά του Ουμπέρτο Έκο.

🔑 Τι Θα έλεγες αν ο μεγαλύτερος θησαυρός που μπορούσε να σου αφήσει ο παππούς σου, δεν ήταν λεφτά ή ένα σπίτι, αλλά ένα κλειδί;

Ένα κλειδί που ανοίγει πόρτες σε χίλιους κόσμους, σε ταξιδεύει στον χωροχρόνο και σε κάνει να συναντάς σοφούς από όλες τις εποχές.

Αυτό το κλειδί είναι η δική σου μνήμη. 

Αυτή είναι η συμβουλή του μεγάλου λόγιου και συγγραφέα Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του...

Σε μια εποχή που το κινητό μας "θυμάται" τα πάντα για μας, αυτό το μήνυμα είναι πιο επαναστατικό από ποτέ...

ΔΕΝ είναι σκληρός δίσκος.

ΕΙΝΑΙ ΖΩΝΤΑΝΟ ΔΕΝΤΡΟ.

Η μνήμη μας ΔΕΝ είναι σαν τον υπολογιστή.

Ο Ουμπέρτο Έκο δεν μας λέει να αποστηθίζουμε πληροφορίες σαν ρομπότ. 

Αυτό θα ήταν σαν να γεμίζεις ένα ντουλάπι με χαρτιά.

Για τον Έκο, η μνήμη είναι ένα ΖΩΝΤΑΝΟ, ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ.

• Είναι σαν ένα δέντρο, όπου κάθε νέα γνώση είναι μια νέα ρίζα ή κλαδί που συνδέεται με τα υπάρχοντα.

• Είναι το εσωτερικό σου δίκτυο, όπου η ιστορία συνδέεται με τη φιλοσοφία, η επιστήμη με την τέχνη, και η προσωπική σου εμπειρία με όσα έχεις διαβάσει.

Δεν έχεις "αρχεία". 

Έχεις συνδέσεις. 

Και αυτές οι συνδέσεις δημιουργούν τη μοναδική σου σοφία.

Το ερώτημα είναι: Πόσο πλούσιο και διασυνδεδεμένο είναι το δέντρο της μνήμης σου;

Η Μνήμη είναι Μυς. 

ΓΥΜΝΑΣΕ ΤΗΝ.

💪 Η μνήμη είναι ΜΥΣ. Και οι μυς θέλουν γυμναστική.

Αν δεν χρησιμοποιείς τη μνήμη σου, ΑΤΡΟΦΕΙ. 

Ακριβώς όπως το σώμα.

ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ:

1. Γράψε. Σημειώνεις, κρατάς ημερολόγιο. Την εξαναγκάζεις να οργανωθεί.

2. Μίλα. Εξήγησε σε κάποιον αυτό που έμαθες. Όταν το πεις, το κάνεις δικό σου.

3. Σύνδεσε. Ρώτα: "Αυτό που διάβασα, σχετίζεται με κάτι άλλο που ξέρω;"

📚 Και ταυτόχρονα, η μνήμη σου είναι η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΣΟΥ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ.
Ο Έκο είχε 50.000 βιβλία. 

Εσύ δεν χρειάζεσαι τόσα. 

Χρειάζεσαι ποιοτικό περιεχόμενο.

Κάθε βιβλίο, κάθε ντοκιμαντέρ, κάθε ουσιαστικός διάλογος, είναι ένα νέο βιβλίο στο ράφι της μνήμης σου.
Εσύ είσαι ο βιβλιοθηκονόμος. 

Εσύ αποφασίζεις τι αξίζει να μπει μέσα.

Τι πρόκειται να προσθέσεις σήμερα στη βιβλιοθήκη σου;

Σκέψου το...

ΟΙ 1000 ΖΩΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΣΗΜΕΡΑ

ΚΑΙ ΕΔΩ ΕΡΧΕΤΑΙ ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ: 

"Θα ζήσεις χίλιες ζωές".

Η καλλιεργημένη μνήμη δεν είναι για εξετάσεις. 

Είναι για ελευθερία.

Με αυτή μπορείς:

• Να ταξιδέψεις στον χρόνο και να νιώσεις τη Αρχαία Ρώμη ή την μελλοντική Ελλάδα.

• Να συνομιλήσεις με τους μεγάλους της ιστορίας.

• Να ζήσεις εμπειρίες πέρα από το σώμα σου (να είσαι εξερευνητής, γιατρός, καλλιτέχνης).

• Να δεις πολλές πλευρές κάθε ιστορίας και να μην παρασύρεσαι εύκολα.

🛡️ Στην εποχή του Google, αυτό είναι ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΑΠΟ ΠΟΤΕ.

Αν όλη σου η γνώση είναι "έξω", στο κόσμο του ίντερνετ, και "μέσα" είσαι άδειος, τότε δεν είσαι ελεύθερος. 

Είσαι ένας απλός αναγνώστης οθόνης.

Η πλούσια μνήμη είναι το καλύτερο αντίδοτο στην παραπληροφόρηση και στην ρηχότητα. Σου δίνει ένα φίλτρο, μια βάση για να κρίνεις, να αμφισβητείς, να συνδέεις.

Θέλεις να είσαι απλός χρήστης, ή ελεύθερος σκεπτόμενος;

Σκέψου το...

🚀 ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ

Η φιλοσοφία είναι ωραία, αλλά χωρίς πράξη μένει κενή. 

Εδώ είναι 5 απλά πράγματα που μπορείς να κάνεις από σήμερα για να αρχίσεις να καλλιεργείς τον πιο πολύτιμο σου θησαυρό, την μνήμη σου:

✅ 📖 Διάβασε 1 βιβλίο το μήνα με ΣΤΥΛΟ στο χέρι. Σημείωσε, υπογράμμισέ. Μην το καταπιείς ολόκληρο.
✅ 📝 Κράτα ένα "Ημερολόγιο Ιδεών". Γράψε μία ιδέα, ένα απόσπασμα, μια έμπνευση κάθε μέρα.
✅ 🗣️ Μίλα σε έναν φίλο για αυτό που έμαθες. Η κατανόηση και η εξήγηση των πραγμάτων είναι η καλύτερη μάθηση.
✅ 🧠 Προσπάθησε να θυμάσαι μικρά πράγματα ΧΩΡΙΣ τη βοήθεια του κινητού. Εξάσκησε τον "νοητικό μυ".
✅ 🎧 Άκου podcasts και πες κι εσύ τις δικές σου ιστορίες. Η προφορική παράδοση είναι ρίζα της μνήμης.

---

Η συμβουλή του Έκο στον εγγονό του ήταν το μεγαλύτερο δώρο: 

το κλειδί της ελευθερίας.

Σε έναν κόσμο που μας θέλει επιφανειακούς, η απόφαση να έχεις βάθος, να χτίζεις μια πλούσια εσωτερική ζωή, είναι η πιο ριζοσπαστική πράξη.

Καλλιέργησε τη μνήμη σου. Χτίσε το εσωτερικό σου κάστρο. Ζήσε εκείνες τις χίλιες ζωές.

Τι από όλα αυτά θα δοκιμάσεις πρώτο;

📚  Ψάξε για βιβλία του Ουμπέρτο Έκο ή για "Moonwalking with Einstein" αν θέλεις να εμβαθύνεις!

#ΠρακτικεςΣυμβουλες #Αυτοβελτιωση #ΞεκιναΣημερα  #Διαβασμα  #ΟυμπέρτοΈκο 

alex gr

24/1/2026