Η τελευταία νύχτα της Άννας Μπολέϊν
Ένας υποθετικός διάλογος στον Πύργο του Λονδίνου, 18 Μαΐου 1536
Τα πρόσωπα και τα γεγονότα βασίζονται σε πραγματικές ιστορικές μορφές, αλλά οι διάλογοι είναι φανταστικοί και προϊόν μυθοπλασίας!
Η βασίλισσα της Αγγλίας, Άννα Μπολέιν, δικάζεται στο Λονδίνο με τις κατηγορίες της προδοσίας, της μοιχείας και της αιμομιξίας. Καταδικάζεται σε θάνατο από ένα ειδικά επιλεγμένο σώμα ενόρκων. Η Άννα Μπολέιν (Anne Boleyn, προφ. Ανν Μπολίν 1501 – 19 Μαΐου 1536), μαρκησία του Πέμπροκ, ήταν η δεύτερη σύζυγος του Ερρίκου Η΄ της Αγγλίας και μητέρα της βασίλισσας Ελισάβετ Α΄ της Αγγλίας. Ο Γάμος του Ερρίκου με την Άννα και η εν συνεχεία εκτέλεσή της αποτελούν μέρος μιας σημαντικής πολιτικής και θρησκευτικής αναταραχής, που έχει μείνει γνωστή ως Αγγλική Μεταρρύθμιση, με την Άννα την ίδια να πρωτοστατεί στην ανάγκη της εκκλησιαστικής μεταρρύθμισης. Έχει χαρακτηριστεί ως η Βασιλική σύζυγος που είχε τη μεγαλύτερη επιρροή στην ιστορία της Αγγλίας.
Πιστεύεται ότι η Άννα Μπολέιν επηρέασε τον Ερρίκο ώστε να ευνοήσει τον Προτεσταντισμό. Επίσης συνετέλεσε στο να πέσει σε δυσμένεια ο Καρδινάλιος Γουόλσεϊ και αργότερα να γίνει αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρι ο ιερέας της οικογένειάς της, ο Τόμας Κράνμερ. Παράλληλα υποστήριξε την άνοδο του Τόμας Κρόμγουελ, που έγινε ο νέος έμπιστος σύμβουλος του Ερρίκου. Σπουδαίο ρόλο έπαιξε και στην οργάνωση διεθνούς συνδιάσκεψης στο Καλέ το 1532. Εκεί ο Ερρίκος ήλπιζε να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση της Γαλλίας στον καινούργιο του γάμο, όπως και έγινε. Συνελήφθη στις 2 Μαΐου 1536, φυλακίστηκε και δικάστηκε από δικαστήριο ευγενών οι οποίοι και την καταδίκασαν ομόφωνα σε θάνατο δι΄ αποκεφαλισμού. Εκτελέστηκε στον Πύργο του Λονδίνου στις 19 Μαΐου 1536 με την κατηγορία της προδοσίας, της αιμομιξίας με το μικρότερο αδερφό της Γεώργιο Μπολέιν, της μαγείας, αλλά και της απόπειρας δηλητηρίασης του Ερρίκου Φιτζρόι, νόθου γιου του συζύγου της από τη λαίδη Ελίζαμπεθ Μπλαντ.
Το κελί
Ένα μικρό δωμάτιο στον Πύργο του Λονδίνου.
Το φως ενός κεριού τρεμοπαίζει πάνω σε πέτρινους τοίχους.
Η ΑΝΝΑ κάθεται σε ένα σκαμνί, με τα χέρια σταυρωμένα στην αγκαλιά της.
Ο ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ στέκεται απέναντί της, κρατώντας ένα μικρό βιβλίο προσευχών.
Η ΛΑΙΔΗ ΚΙΝΓΚΣΤΟΝ κάθεται σιωπηλή σε μια γωνία, με το κέντημά της αφημένο στην ποδιά της.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Μεγαλειοτάτη, η νύχτα προχωρά. Ήρθα να σας προσφέρω παρηγοριά, αν το επιθυμείτε, πριν... πριν να έλθει το πρωί και είναι αργά...
ΑΝΝΑ: Πάτερ, μη με αποκαλείτε πλέον Μεγαλειοτάτη. Αυτός ο τίτλος μου αφαιρέθηκε μαζί με όλα τα άλλα. Είμαι απλώς η Άννα. Η κόρη του Τόμας Μπολέιν, όπως ήμουν πριν από όλα αυτά.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Για μένα θα παραμείνετε πάντα βασίλισσα, ό,τι κι αν λένε τα χαρτιά του δικαστηρίου των ευγενών.
ΑΝΝΑ: Τα χαρτιά του δικαστηρίου... Ξέρετε, πάτερ, πάντα πίστευα πως οι λέξεις έχουν δύναμη. Το έμαθα νωρίς, στη Γαλλία, όταν ήμουν ακόμη κορίτσι στην αυλή της Κλαυδίας. Οι λέξεις μπορούν να χτίσουν έναν θρόνο ή να χτίσουν ένα ικρίωμα. Το ένα κι το άλλο μπορεί να είναι έργο των ίδιων ανθρώπων.
ΛΑΙΔΗ ΚΙΝΓΚΣΤΟΝ: Άννα, ίσως θα έπρεπε να ξεκουραστείτε...
ΑΝΝΑ: Ξεκούραση; Λαίδη Κίνγκστον, αύριο θα αναπαυθώ για πάντα. Απόψε θέλω να μιλήσω. Θέλω κάποιος να θυμάται όχι τη βασίλισσα που κατέστρεψαν, αλλά τη γυναίκα που υπήρξα..
Τα παιδικά χρόνια και η Γαλλία
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Πείτε μου, λοιπόν, από την αρχή. Πώς ήταν η ζωή σας πριν έρθετε στην αυλή;
ΑΝΝΑ: Γεννήθηκα στο Χίβερ, στο Κεντ, γύρω στο 1501 δεν είμαι καν βέβαιη για το ακριβές έτος, φανταστείτε. Ο πατέρας μου, ο Τόμας, ήταν φιλόδοξος άνθρωπος, διπλωμάτης με έξυπνο μυαλό αλλά ψυχρή καρδιά. Η μητέρα μου, η Ελίζαμπεθ Χάουαρντ, καταγόταν από μια από τις πιο ισχυρές οικογένειες του βασιλείου, τους Χάουαρντ, δούκες του Νόρφολκ. Από μικρή κατάλαβα πως δεν ήμουν απλώς παιδί· ήμουν προορισμένη για ανώτερα πράγματα..
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Μια σκληρή λέξη για μια κόρη.
ΑΝΝΑ: Αλλά αληθινή. Στάλθηκα στις Κάτω Χώρες, στην αυλή της Μαργαρίτας της Αυστρίας, όταν ήμουν μόλις δώδεκα ετών. Ύστερα στη Γαλλία, στην υπηρεσία πρώτα της βασίλισσας Μαρίας Τυδώρ αδελφής του Ερρίκου, που παντρεύτηκε τον γέρο βασιλιά Λουδοβίκο τον ΙΒ' κι έπειτα στην αυλή της βασίλισσας Κλαυδίας, συζύγου του Φραγκίσκου του Α'.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Αυτά τα χρόνια σας διαμόρφωσαν, όπως αντιλαμβάνομαι.
ΑΝΝΑ: Περισσότερο απ' όσο μπορείτε να φανταστείτε. Στη Γαλλία έμαθα να μιλώ, να ντύνομαι, να σκέφτομαι με έναν τρόπο που καμία Αγγλίδα της γενιάς μου δεν γνώριζε. Έμαθα γαλλικά όχι απλώς ως γλώσσα αλλά ως τρόπο ζωής τη φινέτσα, το χιούμορ, την τέχνη της συζήτησης. Άκουσα εκεί, για πρώτη φορά, ιδέες που αργότερα θα άλλαζαν την ίδια μου την ψυχή: ιδέες περί μεταρρύθμισης της Εκκλησίας, περί της Γραφής στη γλώσσα του λαού, όχι μόνο στα λατινικά των κληρικών.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Ήδη τότε λοιπόν σας άγγιξαν αυτές οι ιδέες;
ΑΝΝΑ: Σαν σπόρος που φυτεύτηκε βαθιά, πάτερ, πολύ πριν φανταστώ πως θα γινόμουν βασίλισσα, πολύ πριν καν γνωρίσω τον Ερρίκο. Όταν επέστρεψα στην Αγγλία, γύρω στο 1522, ήμουν πλέον διαφορετικό πλάσμα από τα κορίτσια της αυλής του πατέρα μου. Με έβρισκαν παράξενη, ίσως και επικίνδυνη. Πολύ έξυπνη για γυναίκα, έλεγαν. Πολύ σίγουρη για τη γνώμη μου..
Η γνωριμία με τον Ερρίκο
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Πώς γνωρίσατε τον βασιλιά;
ΑΝΝΑ: Ο βασιλιάς με πρόσεξε στην αυλή γύρω στο 1526, όταν υπηρετούσα ως κυρία επί των τιμών της βασίλισσας Αικατερίνης ναι, πάτερ, της ίδιας γυναίκας που αντικατέστησα. Αυτή είναι μια από τις πικρίες που κουβαλώ. Η αδερφή μου, η Μαίρη, είχε ήδη υπάρξει ερωμένη του βασιλιά χρόνια πριν. Όταν εκείνος στράφηκε σε μένα, αρνήθηκα να γίνω το ίδιο.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Αυτό ήταν τόλμη σπάνια για γυναίκα εκείνης της θέσης.
ΑΝΝΑ: Ήταν υπολογισμός, πάτερ, ας είμαι ειλικρινής μαζί σας τώρα, την τελευταία μου νύχτα. Είδα τι απέγινε η αδερφή μου μια σύντομη λάμψη εύνοιας κι έπειτα η λησμονιά. Δεν ήθελα να είμαι ερωμένη ενός βασιλιά που θα με πετούσε όταν θα βαριόταν. Ήθελα... ήθελα να είμαι κάτι περισσότερο. Ίσως αυτή ήταν η αμαρτία μου, αν πρέπει να ονομάσω μία: η υπερηφάνειά μου, η άρνησή μου να αποδεχτώ μια θέση κατώτερη από αυτή που πίστευα πως άξιζα.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Και ο βασιλιάς;
ΑΝΝΑ: Ο Ερρίκος δεν ήταν συνηθισμένος στην άρνηση. Αυτό, νομίζω, με έκανε πιο επιθυμητή στα μάτια του. Μου έγραφε γράμματα έχω ακόμη μερικά στη μνήμη μου, λόγια παθιασμένα, σχεδόν απελπισμένα, από έναν άνδρα που κρατούσε στα χέρια του ένα ολόκληρο βασίλειο και όμως δεν μπορούσε να έχει αυτό που ήθελε. Για έξι χρόνια, πάτερ, έξι ολόκληρα χρόνια, με κυνηγούσε, ενώ εγώ τον κρατούσα σε απόσταση, περιμένοντας... τι; Έναν γάμο. Μια θέση νόμιμη. Δεν φανταζόμουν ποτέ πόσο θα κόστιζε αυτό σε ολόκληρο το βασίλειο.
Το ζήτημα του διαζυγίου και η Εκκλησία
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Εδώ φτάνουμε, νομίζω, στο ζήτημα που τάραξε ολόκληρη τη χριστιανοσύνη η υπόθεση του γάμου του βασιλιά με την Αικατερίνη της Αραγωνίας.
ΑΝΝΑ: Ναι. Εκεί άρχισε η πραγματική τραγωδία, όχι μόνο η δική μου, αλλά ολόκληρου του βασιλείου. Ο Ερρίκος ζήτησε από τον Πάπα Κλήμη τον Ζ' να ακυρώσει τον γάμο του με την Αικατερίνη, επικαλούμενος ένα χωρίο από το Λευϊτικό πως δεν είναι σωστό να παντρευτεί κανείς τη χήρα του αδερφού του, κι εφόσον η Αικατερίνη υπήρξε πρώτα σύζυγος του αδερφού του, του πρίγκιπα Αρθούρου, ο γάμος τους ήταν, έλεγε, καταραμένος στα μάτια του Θεού.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Ο Πάπας αρνήθηκε.
ΑΝΝΑ: Ο Πάπας δεν τολμούσε να αρνηθεί ανοιχτά, αλλά ούτε και να συναινέσει. Ήταν παγιδευμένος η ανιψιά της Αικατερίνης ήταν ο ίδιος ο αυτοκράτορας Κάρολος ο Ε', του οποίου τα στρατεύματα είχαν λεηλατήσει τη Ρώμη μόλις λίγα χρόνια πριν. Ο Κλήμης δεν μπορούσε να θυμώσει τον αυτοκράτορα για χάρη του βασιλιά της Αγγλίας. Έτσι καθυστερούσε, κωλυσιεργούσε, έστελνε καρδινάλιους να εξετάσουν την υπόθεση χωρίς ποτέ να καταλήγουν πουθενά.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Και εσείς, μέσα σε όλο αυτό;
ΑΝΝΑ: Εγώ ήμουν, λένε, η αιτία η γυναίκα «για την οποία» ο βασιλιάς ήθελε το διαζύγιο. Όμως, πάτερ, δεν ήταν μόνο έρωτας. Ο Ερρίκος χρειαζόταν διάδοχο αρσενικό, κι η Αικατερίνη, μετά από τόσες εγκυμοσύνες, του είχε δώσει μόνο μία κόρη που επέζησε, τη Μαρία. Ο φόβος του εμφυλίου πολέμου, της αστάθειας του θρόνου, βάραινε πάνω του όσο κι ο έρωτας για μένα ίσως και περισσότερο. Εγώ έγινα το πρόσχημα και η αιτία μαζί, μπλεγμένες σε έναν κόμπο που κανείς δεν μπορούσε πια να λύσει.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Εκεί μπήκε στο προσκήνιο ο καρδινάλιος Γούλσεϊ.
ΑΝΝΑ: Τον μισούσα, πάτερ, το ομολογώ ενώπιον του Θεού απόψε. Ο καρδινάλιος Τόμας Γούλσεϊ ήταν ο πιο ισχυρός άνθρωπος της Αγγλίας μετά τον βασιλιά, Λόρδος Καγκελάριος και παπικός λεγάτος μαζί. Επί χρόνια προσπάθησε να πετύχει την ακύρωση μέσω της Ρώμης, με διπλωματία, με πίεση, με κάθε τέχνασμα που γνώριζε. Απέτυχε. Κι όταν απέτυχε, η οργή του βασιλιά έπεσε πάνω του σαν κεραυνός. Τον κατηγόρησαν για προδοσία, του πήραν τα πάντα. Πέθανε στο δρόμο προς τη δίκη του, το 1530, πριν προλάβει να δει τι θα του έκαναν.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Λένε πως χαιρόσασταν για την πτώση του.
ΑΝΝΑ: Δεν θα το αρνηθώ. Τον θεωρούσα εχθρό μου είχε διαλύσει, χρόνια πριν, τον αρραβώνα μου με τον Χένρι Πέρσι, τον οποίο αγαπούσα τότε, επειδή δεν με έβρισκε αντάξια γι' αυτόν. Όμως τώρα, απόψε, βλέποντας τη δική μου μοίρα, αναρωτιέμαι αν δεν έσπειρα κι εγώ τον άνεμο που θέρισα. Ο Θεός βλέπει τα πάντα, πάτερ, και ίσως η δικαιοσύνη Του δεν μοιάζει καθόλου με τη δικαιοσύνη των ανθρώπων.
Η ρήξη με τη Ρώμη
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Μετά την πτώση του Γούλσεϊ, ο βασιλιάς ακολούθησε άλλο δρόμο.
ΑΝΝΑ: Έναν δρόμο που εγώ, ας είμαι ειλικρινής, βοήθησα να χαράξει. Είχα διαβάσει βιβλία που άλλοι φοβούνταν να αγγίξουν έργα του Ουίλιαμ Τίνταλ, ιδίως το «Περί της Υπακοής ενός Χριστιανού Ανθρώπου», που υποστήριζε πως ο βασιλιάς, κι όχι ο Πάπας, έπρεπε να είναι η ανώτατη αρχή στην Εκκλησία του δικού του βασιλείου. Έδωσα το βιβλίο αυτό στον Ερρίκο. Του άρεσε πολύ, πάτερ υπερβολικά πολύ, θα έλεγε κανείς εκ των υστέρων.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Πιστεύετε πως εσείς οδηγήσατε τον βασιλιά στη ρήξη με τη Ρώμη;
ΑΝΝΑ: Δεν θα ισχυριστώ τόσα πολλά ο Ερρίκος ήταν πάντα άνθρωπος που αγαπούσε την εξουσία πάνω απ' όλα, και η ιδέα πως θα γινόταν ο ίδιος επικεφαλής της Εκκλησίας, ελεύθερος από κάθε εξωτερική αρχή, τον γοήτευε ανεξάρτητα από μένα. Όμως δεν αρνούμαι πως ενθάρρυνα αυτές τις σκέψεις. Πίστευα πιστεύω ακόμη, απόψε, τις τελευταίες μου ώρες πως η Εκκλησία της Ρώμης είχε διαφθαρεί, πως το Ευαγγέλιο έπρεπε να φτάσει στον λαό στη δική του γλώσσα, όχι κλειδωμένο στα λατινικά των κληρικών. Αυτές δεν ήταν ιδέες αιρετικές στο μυαλό μου, πάτερ, αλλά ιδέες αναγέννησης.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Το 1533 ο Θωμάς Κράνμερ, νέος Αρχιεπίσκοπος του Κάντερμπουρι, ακύρωσε τελικά τον γάμο του βασιλιά με την Αικατερίνη.
ΑΝΝΑ: Και με είχε ήδη παντρευτεί κρυφά τον Ιανουάριο εκείνης της χρονιάς ήμουν ήδη έγκυος στην Ελισάβετ. Τον Ιούνιο στέφθηκα βασίλισσα στο Αββαείο του Ουέστμινστερ. Θυμάμαι εκείνη τη μέρα σαν όνειρο, πάτερ η πομπή, τα πλήθη σιωπηλά κι εχθρικά πολλές φορές, γιατί ο λαός αγαπούσε την Αικατερίνη και με έβλεπε ως τη γυναίκα που της είχε κλέψει τον σύζυγο. Δεν με αγάπησαν ποτέ, οι Άγγλοι. Ίσως δικαίως.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Και ο Πάπας;
ΑΝΝΑ: Ο Κλήμης αφόρισε τον Ερρίκο. Ο βασιλιάς απάντησε με την Πράξη της Υπεροχής, το 1534, που τον ανακήρυσσε Ανώτατο Κεφαλή της Εκκλησίας της Αγγλίας. Η Αγγλία χωρίστηκε από τη Ρώμη οριστικά. Κι εγώ, πάτερ, στάθηκα εκεί, στο κέντρο αυτής της θύελλας, νιώθοντας ο Θεός να με συγχωρέσει αν έκανα λάθος πως συμμετείχα σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό μου, σε μια αναγέννηση της πίστης.
Ο επίσκοπος Φίσερ και οι μάρτυρες της παλιάς πίστης
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Υπήρξαν όμως κι εκείνοι που αρνήθηκαν να ακολουθήσουν αυτόν τον δρόμο.
ΑΝΝΑ: Ο επίσκοπος Τζον Φίσερ του Ρότσεστερ. Ένας γέρος άγιος άνθρωπος, πάτερ, ας μην το κρύψω αυτό απόψε ακόμη κι εγώ, που στάθηκα στην αντίθετη πλευρά του, το αναγνωρίζω τώρα. Αρνήθηκε να αναγνωρίσει τον βασιλιά ως κεφαλή της Εκκλησίας, αρνήθηκε να δεχτεί την ακύρωση του γάμου με την Αικατερίνη ως έγκυρη. Τον αποκεφάλισαν τον Ιούνιο του 1535. Λίγες εβδομάδες αργότερα ακολούθησε ο Τόμας Μορ, που κάποτε ήταν φίλος και σύμβουλος του ίδιου του βασιλιά.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Πώς νιώσατε γι' αυτούς τους θανάτους;
ΑΝΝΑ: Θα ήταν ψέμα να πω πως τους θρήνησα τότε όπως τους θρηνώ απόψε. Έβλεπα τον Φίσερ κι τον Μορ ως εχθρούς υποστήριζαν την Αικατερίνη, αρνούνταν να αναγνωρίσουν εμένα ως νόμιμη βασίλισσα, αρνούνταν τη θέση της κόρης μου στη διαδοχή. Στα μάτια μου τότε, ήταν εμπόδια. Απόψε, πάτερ, βλέπω πράγματα διαφορετικά. Βλέπω πως κι εκείνοι πέθαναν επειδή αρνήθηκαν να λυγίσουν μπροστά στη θέληση ενός βασιλιά, ακριβώς όπως κι εγώ πεθαίνω αύριο, ίσως, για τον ίδιο λόγο επειδή η θέλησή μου στάθηκε κάποτε εμπόδιο, κι έπειτα δεν χρειαζόταν πια.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Νιώθετε τύψεις γι' αυτό;
ΑΝΝΑ: Νιώθω... μια βαθιά θλίψη, πάτερ, για το πόσο εύκολα η εξουσία μετατρέπει ανθρώπους σε όργανα ο ένας του άλλου. Ο Φίσερ πίστευε στην παλιά πίστη με όλη του την καρδιά και πέθανε γι' αυτήν. Εγώ πίστεψα σε μια νέα πίστη, σε μια Εκκλησία απελευθερωμένη από τη Ρώμη, σε μια Γραφή ανοιχτή στον λαό και τώρα πεθαίνω κι εγώ, όχι για την πίστη μου, αλλά επειδή έπαψα να είμαι χρήσιμη. Ο επίσκοπος Φίσερ πέθανε για κάτι που πίστευε ιερό. Εγώ πεθαίνω για κατηγορίες που ξέρω πως είναι ψέματα. Ίσως αυτή είναι η μόνη διαφορά ανάμεσά μας κι όμως, ενώπιον του Θεού, μπαίνουμε ίσως στην ίδια πόρτα.
Ο γάμος, η Ελισάβετ, η πτώση
ΛΑΙΔΗ ΚΙΝΓΚΣΤΟΝ: Άννα, μιλήστε μας για τη μικρή σας. Για την πριγκίπισσα Ελισάβετ.
ΑΝΝΑ: Η Ελισάβετ... Ήταν Σεπτέμβριος του 1533 όταν γεννήθηκε, στο παλάτι Γκρίνουιτς. Ο βασιλιάς είχε παραγγείλει ήδη γράμματα που ανήγγειλαν τη γέννηση ενός πρίγκιπα έπρεπε να προσθέσουν βιαστικά ένα «s» στη λέξη «prince» για να γίνει «princess». Ένιωσα, θυμάμαι, μια βαθιά ντροπή τότε, σαν να είχα αποτύχει, παρόλο που κρατούσα στην αγκαλιά μου το πιο όμορφο πλάσμα που είχα δει ποτέ.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Ο βασιλιάς απογοητεύτηκε;
ΑΝΝΑ: Έκρυψε καλά την απογοήτευσή του στην αρχή. Αλλά το βάρος να δώσω έναν αρσενικό διάδοχο δεν έφυγε ποτέ από πάνω μου. Είχα κι άλλες εγκυμοσύνες μετά μία αποβολή, κι έπειτα, τον Ιανουάριο αυτού του χρόνου, έχασα ένα αγόρι, νεκρό στη γέννα, την ίδια μέρα που θάβαμε την Αικατερίνη, που είχε πεθάνει λίγο πριν στο Κίμπολτον. Θυμάμαι τον Ερρίκο να με κοιτάζει εκείνη τη μέρα με μάτια που δεν αναγνώριζα πια όχι θλίψη, όχι συμπόνια, αλλά κάτι σαν... τελεσίδικη απόφαση.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Και σύντομα μετά ήρθε η δεσποινίς Σέιμουρ στο προσκήνιο.
ΑΝΝΑ: Η Τζέιν Σέιμουρ. Ήσυχη, υπάκουη, όλα όσα δεν ήμουν εγώ ποτέ. Ο Ερρίκος στράφηκε σε αυτήν με την ίδια ταχύτητα που κάποτε στράφηκε σε μένα, μακριά από την Αικατερίνη. Η ιστορία, πάτερ, επαναλαμβάνεται με τρόπο που θα ήταν σχεδόν αστείος αν δεν ήταν τόσο τραγικός. Είδα τον εαυτό μου, ξαφνικά, ως τη γυναίκα που έπρεπε να απομακρυνθεί, όπως κάποτε η Αικατερίνη έπρεπε να απομακρυνθεί για μένα. Ο τροχός γύρισε, κι εγώ βρέθηκα από κάτω του.
Οι κατηγορίες
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Θέλετε να μιλήσετε για τις κατηγορίες που σας έφεραν εδώ;
ΑΝΝΑ: Μοιχεία με πέντε άνδρες, πάτερ έναν εκ των οποίων ο ίδιος μου ο αδερφός, ο Τζορτζ! Αιμομιξία, φαντάζεστε; Και συνωμοσία να σκοτώσω τον βασιλιά. Ψέματα, όλα ψέματα, φτιαγμένα βιαστικά από τον Τόμας Κρόμγουελ, τον οποίο κάποτε θεωρούσα σύμμαχο στο έργο της μεταρρύθμισης, αλλά που αποδείχτηκε πρόθυμος να με θυσιάσει τη στιγμή που ο βασιλιάς το επιθύμησε.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Γιατί πιστεύετε πως σας κατηγόρησαν με τέτοιο τρόπο;
ΑΝΝΑ: Επειδή ο βασιλιάς δεν μπορούσε απλώς να μου πει «δεν σε θέλω πια». Χρειαζόταν κάτι πιο τελεσίδικο όχι μόνο διαζύγιο, αλλά καταστροφή, ώστε να μπορέσει να παντρευτεί την Τζέιν χωρίς αμφιβολία, χωρίς τη σκιά μου να πλανάται πάνω από νέα παιδιά που θα αποκτούσε. Έπρεπε να πεθάνω, όχι απλώς να φύγω. Κι έτσι με έστησαν, πάτερ, με μάρτυρες αγορασμένους, με «ομολογίες» αποσπασμένες με βασανιστήρια από τον μουσικό Μαρκ Σμίτον, με μια δίκη όπου η καταδίκη ήταν αποφασισμένη πριν καν αρχίσει.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Διακηρύσσετε λοιπόν την αθωότητά σας ενώπιον του Θεού;
ΑΝΝΑ: Ενώπιον του Θεού, πάτερ, ο οποίος θα με κρίνει σε λίγες ώρες, ορκίζομαι πως ποτέ δεν πρόδωσα τον σύζυγό μου με τον τρόπο που με κατηγόρησαν. Είχα ελαττώματα υπήρξα υπερήφανη, οξύθυμη, ίσως σκληρή με όσους θεωρούσα εχθρούς μου. Αλλά μοιχός, προδότρια, δολοφόνος; Όχι. Αυτά είναι εφευρήματα ανθρώπων που χρειάζονταν τον θάνατό μου.
Η πίστη και ο θάνατος
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Πλησιάζει η ώρα, Άννα. Θέλετε να εξομολογηθείτε;
ΑΝΝΑ: Ναι, πάτερ. Θέλω να πεθάνω με καθαρή ψυχή, όσο κι αν οι άνθρωποι με έκριναν άδικα. Εξομολογούμαι τα αμαρτήματά μου την υπερηφάνειά μου, τη φιλοδοξία μου, τις στιγμές που αγάπησα την εξουσία περισσότερο απ' όσο θα έπρεπε, τις στιγμές που στάθηκα σκληρή απέναντι στην Αικατερίνη και στην κόρη της τη Μαρία, οι οποίες δεν μου έφταιγαν σε τίποτα παρά μόνο που στέκονταν στον δρόμο μου. Ζητώ συγχώρεση γι' αυτά, πάτερ, ενώπιον του Θεού.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Ο Θεός είναι έλεος, Άννα. Κι εσείς έχετε ήδη δείξει μετάνοια αληθινή.
ΑΝΝΑ: Πάτερ, μια τελευταία σκέψη πριν φύγετε. Πιστεύω το πιστεύω βαθιά, όσο ποτέ άλλοτε πως η Εκκλησία χρειαζόταν αλλαγή, πως το Ευαγγέλιο πρέπει να φτάνει σε κάθε άνθρωπο στη γλώσσα του, πως η πίστη δεν πρέπει να είναι προνόμιο κληρικών αλλά δώρο για όλους. Αυτό δεν το αποκηρύσσω, ακόμη κι απόψε. Αν η ζωή μου βοήθησε, έστω και λίγο, σε αυτή την αλλαγή, τότε δεν πέθανα εντελώς μάταια.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Η κόρη σας, η Ελισάβετ, θα ζήσει με τη μνήμη σας βαθιά χαραγμένη, ακόμη κι αν δεν τη θυμάται καθαρά.
ΑΝΝΑ: Αυτό είναι το μόνο πράγμα που δεν μπορώ να σκεφτώ χωρίς να σπάσει η καρδιά μου. Είναι μόλις δυόμισι χρονών. Δεν θα με θυμάται. Ίσως ποτέ δεν μάθει την αλήθεια για μένα, μόνο τα ψέματα που θα γράψουν οι εχθροί μου στα χρονικά. Πάτερ, αν κάποτε μιλήσετε σε ανθρώπους που τη γνωρίζουν, πείτε τους... πείτε τους πως η μητέρα της δεν ήταν το τέρας που θα την πουν. Πείτε τους πως αγάπησε, πως πίστεψε, πως στάθηκε όρθια μέχρι το τέλος.
Το χάραμα
Το φως αρχίζει να χρωματίζει τον ουρανό έξω από το μικρό παράθυρο.
Η ΛΑΙΔΗ ΚΙΝΓΚΣΤΟΝ βοηθά την ΑΝΝΑ να σηκωθεί.
ΛΑΙΔΗ ΚΙΝΓΚΣΤΟΝ: Άννα, ήρθε η ώρα.
ΑΝΝΑ: Λένε πως ο βασιλιάς έφερε έναν δήμιο από το Καλαί, ειδικά, με σπαθί αντί για τσεκούρι, γιατί το σπαθί είναι πιο γρήγορο, λιγότερο επώδυνο. Ακόμη κι στο τέλος, βρίσκω κάποια... ειρωνεία σε αυτή τη λεπτομέρεια. Ο άνθρωπος που με κατέστρεψε φρόντισε τουλάχιστον ο θάνατός μου να είναι γρήγορος.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Θα είμαι εκεί μαζί σας, Άννα, μέχρι το τέλος.
ΑΝΝΑ: Σας ευχαριστώ, πάτερ. Και σας, Λαίδη Κίνγκστον, για την καλοσύνη σας αυτές τις τελευταίες μέρες. Ξέρετε, πάτερ, δεν φοβάμαι πια τον θάνατο όσο φοβόμουν πριν από λίγες ώρες. Ο Χριστός υπέφερε αδίκως και πέθανε, κι εγώ ακολουθώ, ταπεινά, ένα κλάσμα του δικού Του δρόμου. Θα πω λόγια ήρεμα στο ικρίωμα δεν θα κατηγορήσω δημόσια τον βασιλιά, γιατί αυτό θα έβαζε σε κίνδυνο την κόρη μου και την οικογένειά μου που απομένει. Θα πω πως ήταν καλός κύριος, ευγενικός, ήπιος άρχοντας λόγια που ο κόσμος θα ακούσει, αν κι εσείς κι εγώ γνωρίζουμε την αλήθεια πίσω τους.
ΠΑΤΗΡ ΜΑΘΑΙΟΣ: Η γενναιότητά σας θα μείνει στη μνήμη, Άννα, ό,τι κι αν γράψουν οι ιστορικοί.
ΑΝΝΑ: Ίσως, πάτερ. Ή ίσως θα με θυμούνται μόνο ως τη γυναίκα που έκλεψε έναν βασιλιά, που κατέστρεψε μια βασίλισσα, που έφερε την Αγγλία σε ρήξη με τη Ρώμη. Δεν μπορώ να ελέγξω τη μνήμη μου, μόνο τις πράξεις μου. Κι αυτές, τουλάχιστον, τις γνωρίζω αληθινές: αγάπησα, πίστεψα, στάθηκα δυνατή όταν οι περισσότεροι θα είχαν λυγίσει. Αν αυτό δεν αρκεί για να με σώσει, τουλάχιστον αρκεί για να με αφήσει να πεθάνω χωρίς ντροπή.
Η ΑΝΝΑ σηκώνει το κεφάλι της ψηλά και προχωρά προς την πόρτα, καθώς το φως του πρώτου πρωινού γεμίζει το κελί.
Η Άννα Μπολέιν εκτελέστηκε στις 19 Μαΐου 1536, στο Πράσινο του Πύργου του Λονδίνου, με σπαθί, όπως αναφέρεται στην ιστορική παράδοση.
Στον λόγο της στο ικρίωμα, σύμφωνα με τις μαρτυρίες της εποχής, δεν κατηγόρησε ανοιχτά τον βασιλιά, αλλά ζήτησε από τον Θεό να τον προστατεύσει, ακολουθώντας ακριβώς τη λογική που περιγράφεται σε αυτό το φανταστικό κείμενο μια πράξη τελευταίας προστασίας για την κόρη της.
Η κόρη της, Ελισάβετ, έγινε αργότερα μία από τις μεγαλύτερες μονάρχες στην ιστορία της Αγγλίας, η Βασίλισσα Ελισάβετ Α', η οποία εδραίωσε οριστικά την Αγγλικανική Εκκλησία και οδήγησε τη χώρα σε μια από τις πιο ένδοξες περιόδους της.
Σημείωση: Το παρόν κείμενο είναι έργο ιστορικής μυθοπλασίας. Οι διάλογοι είναι φανταστικοί, αν και βασίζονται σε τεκμηριωμένα ιστορικά γεγονότα και πηγές της εποχής των Τυδώρ.
δια χειρός αλεξίου
24.07.2026
#anneboleyn #tudor #tudorhistory #henryvii #royalhistory #womeninhistory
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου