Τετάρτη 11 Μαρτίου 2026

Κομφορμισμός Ελευθερία και Άγχος

 


Η ανθρώπινη ύπαρξη μοιάζει με ένα διαρκές πεδίο μάχης ανάμεσα σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: τον «εσωτερικό θεό» ή την ανθρώπινη "θεϊκή" λογική και το «εσωτερικό σκουλήκι» ή τον ζωώδη υποσυνείδητο εαυτό μας τον οποίο φέρομε εκ γενετής. 

Ο εσωτερικός μας θεός είναι η πηγή της φαντασίας και της συμβολικής μας συνείδησης, η δύναμη που μας επιτρέπει να οραματιζόμαστε απεριόριστες δυνατότητες και να νιώθουμε ότι η δημιουργία του πεπρωμένου μας βρίσκεται στα χέρια μας. 

Αντίθετα, το εσωτερικό σκουλήκι, οι ανασφάλειές μας, αντιπροσωπεύει τον φόβο μπροστά στην ελευθερία, κρατώντας μας δέσμιους σε περιορισμένες συμπεριφορές, όπως ακριβώς τα ζώα.

Δυστυχώς, για πολλούς ανθρώπους, το «σκουλήκι» και οι ανασφάλειες τους είναι αυτό που καθορίζει τη ζωή τους, καθώς η ελευθερία συχνά μετατρέπεται σε ένα ασήκωτο βάρος από το οποίο προσπαθούν απεγνωσμένα να δραπετεύσουν. 

Αυτό συμβαίνει γιατί η ελευθερία συνοδεύεται πάντα από τη «σκιά» της: το άγχος.

Το Παράδοξο του Άγχους και η Διαφυγή

Όταν οραματιζόμαστε μια αλλαγή στη ζωή μας, συνειδητοποιούμε και αναζητούμε καλύτερους τρόπους ύπαρξης, αλλά ταυτόχρονα νιώθουμε τρόμο και άγχος γιατί στερούμαστε την παντογνωσία για να γνωρίζουμε αν η επιλογή μας θα φέρει τη σωτηρία ή τον πόνο. 

Αυτό το άγχος αναφέρεται από τους ειδικούς της ψυχανάλυσης ως μια «συμπαθητική αντιπάθεια»  μια ξένη δύναμη που μας καθηλώνει, καθώς φοβόμαστε αυτό που ταυτόχρονα επιθυμούμε.

Για να προστατευτούμε από αυτό το άγχος, καταφεύγουμε σε «μηχανισμούς διαφυγής», με κυριότερο την "υποταγή" μας σε κάποιον άλλο πιο ισχυρό από εμάς είτε είναι πολιτική δύναμη είτε κάποια άλλη δύναμη... 

Παραδίδει τα ηνία της ύπαρξης του για να γλιτώσει από την ευθύνη των αποφάσεων, την αμφιβολία για το νόημα της ζωής και την αγωνία της ταυτότητας.

Παραδείγματα Κοινωνικής και Πολιτικής Υποταγής

Αυτή η τάση διαφυγής έχει σοβαρές κοινωνικές επιπτώσεις:

  • Πολιτικός Αυταρχισμός: Σε περιόδους μεγάλης αβεβαιότητας, ολόκληρες κοινωνίες μπορεί να αναζητήσουν καταφύγιο σε ένα αυταρχικό καθεστώς. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των Γερμανών πριν τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οποίοι δήλωναν «ευτυχισμένοι» επειδή ένιωθαν «ελεύθεροι από την ελευθερία».
  • Η Τυραννία της Πλειοψηφίας: Ένας πιο κρυφός μηχανισμός είναι η υποταγή στην «κοινή λογική» και την «κανονικότητα». Πολλοί άνθρωποι ταυτίζονται πλήρως με ό,τι η κοινωνία θεωρεί «αυτονόητο», καταστέλλοντας τις δικές τους αξίες, μόνο και μόνο για να μην ξεχωρίζουν. Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που κατοικείται από «αυτόματα» ή «ρομπότ», όπου η εσωτερική προσωπική ελευθερία έχει χαθεί.

Ο Δρόμος προς την Αναζωπύρωση του Εσωτερικού Θεού

Για να ξεφύγουμε από αυτή τη στασιμότητα και τη δουλοπρέπεια, η μόνη λύση είναι το θάρρος. Οι ειδικοί λένε ότι είναι πάντα προτιμότερο να παίρνει κανείς ρίσκα και να τολμά το άγνωστο όχι βέβαια με κίνδυνο της ζωής του. 

Αν τολμήσουμε και κάνουμε λάθος, η ζωή θα μας βοηθήσει μέσω της «τιμωρίας» της να διορθωθούμε, αλλά αν δεν τολμήσουμε καθόλου δεν θα ξέρουμε και δεν θα έχουμε την γνώση και την εμπειρία και δεν υπάρχει καμία βοήθεια.

Η ελευθερία απαιτεί δύο πράγματα:

  1. Την επιλογή της: Να αποφασίσουμε συνειδητά ότι θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι.
  2. Την ανάληψη δράσης: Να αποδεχτούμε την αβεβαιότητα και να επεκτείνουμε τα όρια της ζώνης άνεσής μας.

Όπως αποδίδεται ότι είπε ο Μαγγελάνος, οι καταιγίδες και οι κίνδυνοι της θάλασσας δεν είναι λόγος για να παραμένουμε στην ξηρά. 

Τα «ατρόμητα πνεύματα» επιδιώκουν τη νίκη πάνω στο αδύνατο και αντιμετωπίζουν το μέλλον χωρίς φόβο, κατακτώντας το άγνωστο και το μέλλον τους... 

δια χειρός αλεξίου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Κομφορμισμός Ελευθερία και Άγχος

  Η ανθρώπινη ύπαρξη μοιάζει με ένα διαρκές πεδίο μάχης ανάμεσα σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: τον «εσωτερικό θεό» ή την ανθρώπινη "θεϊκή...